“Geld, daar draait het alleen nog maar om”, foeterde ik op het hedendaagse voetbal. In sneltreinvaart lepelde ik voorbeelden op. PSV dat via een ingenieuze constructie met de gemeente weer geld kan besteden aan nieuwe spelers. Theo Janssen, dat schoffie uit Arnhem-zuid, die voor een paar grijpstuivers meer gaat voetballen voor Ajax. Real Madrid dat de Duitse competitie aan het leegkopen is. Jonge spelers, in de bloei van hun sportbestaan, die kiezen voor clubs uit onuitspreekbare delen van Rusland of een of andere dictatuur in het midden of verre oosten waar vrouwen geen auto mogen rijden. “Maar gelukkig kun je een goed team niet bij elkaar kopen”, stelde ik mijn inmiddels verveelde toehoorders gerust.

Voetbal en mijn hoogopgeleide, zelfverklaard hippe, Amsterdamse vrienden? Dat gaat niet samen. In Engeland en Duitsland is dat wel anders. Laatst sprak ik een hele avond met Andrew Keen, auteur van het boek ‘The Cult Of The Amateur’ en inmiddels bekender om zijn bijnaam: the antichrist of Silicon Valley. De huidige stand van zaken op internet kwam kort ter sprake, daarna was het Everton – zijn club – en Fortuna wat de klok sloeg. Dat beide teams ooit tegen elkaar speelden, schept een band. Een aantal bekende Duitse dj’s van het Keulse platenlabel Kompakt zit elke thuiswedstrijd in het RheinEnergieStadion. Verliest 1. FC Köln? Dat is subtiel terug te horen in de set die ze ‘s avonds draaien. Voor hen is voetbalcultuur ook gewoon popcultuur.

Stiekem hoop ik dat de muziekindustrie laat zien welke ontwikkeling het voetbal nog gaat doormaken. De paralellen zijn er. Muzikant was vroeger zo ongeveer het onrendabelste beroep. Dat deed je enkel uit liefde en passie. Zo ook voetballer. Daarna kwamen de showorkesten. Veel show, weinig samenhang. Maar verdienen dat het deed! Fortuna ’54 trok Europa in om anderen te leren wat mooi voetbal was. Winnen? Mooi meegenomen, maar het geld stroomde toch wel binnen. Daarna – in de jaren zestig – werd muziek pas écht popmuziek. Er werd goed geld verdiend én er bleek een enorm braakliggend terrein te veroveren. Leve de creativiteit, zeg maar. Wie Borussia Mönchengladbach eind jaren zeventig heeft zien spelen – wat een godswonder, dat YouTube – weet wat ik bedoel.

Daarna kwam de klad erin. Popmuziek werd steeds professioneler. Miljoenen werden ermee verdiend. De creativiteit floreerde in de niches en kwam gestaag bovendrijven. Ons Fortuna bijvoorbeeld, dat in De Baandert bekendstond als reuzendoder. Inmiddels loopt de muziekindustrie op z’n laatste benen. Uiteindelijk heeft het publiek gekozen en zich van de industrie afgekeerd. Goed, ik overdrijf, maar de tekenen van een heuse renaissance zijn waar te nemen. Jonge bandjes klinken weer fris en werken zelf, via internet en veel spelen, aan hun bekendheid. Terug naar af zeg maar, naar vroeger.

Nu de voetbalindustrie nog. Voetbalclubs die geleid worden als bedrijven? Komt niet ten goede aan het spel zelf. Ajax-fans die er met veel bravoure voor uitkomen dat ze hun bed niet uitkomen voor een KNVB-beker? Te gek voor woorden. Spreken van een mislukt seizoen wanneer geen Champions League-voetbal wordt gehaald? Eh, knettergek. Wees gerust. Het zal niet lang meer duren voor voetbalfans terug gaan verlangen naar écht en oprecht voetbal. Blij kunnen worden van kleine dingen. Van Harry Gommans als nieuwe spits, bijvoorbeeld. Fernando Ricksen die er een seizoen aan vastknoopt, de lage gemiddelde leeftijd van de Fortuna-selectie. “Maar zo’n Real Madrid is natuurlijk geen Sony, maar een Lady Gaga. En die is immens populair”, nam een andere vriendin me die avond apart. Vrouwenlogica, maar toch een beetje waar. Aan Fortuna dit seizoen de opdracht om te laten zien dat zonder geld, maar met passie, liefde en oprechtheid succes is te boeken. Relatief dan.

Deze column is verschenen in het speciale krantje dat supportersvereniging SV Nao Veure! uitbracht voor de open dag van Fortuna Sittard.

Goed, helemaal zeker van mijn zaak ben ik niet. Wanneer ik deze column schrijf, staat Cambuur uit op het programma. Fortuna speelt de laatste wedstrijden goed. En zo’n Cambuur? Kunnen we best hebben. Al draaien die goed mee in de subtop. Maar winst is niet persé noodzakelijk. Volgende week gewoon winnen in Almere. Dan is er geen vuiltje aan de lucht. Fortuna heeft alles zelf in de hand. En juist dat baart me zorgen. Er lijkt elk jaar meer onzekerheid in de club te sluipen. Het winterschoeiseldebacle aan het begin van dit jaar staat nog vers in mijn geheugen gegrift. Niemand begreep er een snars van. Ook de spelers niet. En toch gebeurt het. Dat is angstaanjagend.

De afgelopen jaren ging het niet best met Fortuna. Vorig jaar bungelden we ook ergens onderaan. Ontliepen degradatie. Dat zou niet meer gebeuren, luidde het in augustus vorig. Bernard Hofstede kwam, topscoorder Fabio Caracciolo koos voor Sittard. En dan is het eenvoudig rekenen. Goede doelman mét eredivisie-ervaring, solide verdediging, aardig middenveld en, in goede doen, dodelijke aanval. Goed genoeg om in de middenmoot te belanden. Op voetbalfora rekenden enkele Fortuna-fans zich al rijk: een periodetitel moet haalbaar zijn.

De laatste acht jaar waren de verwachtingen elk seizoen hoog gespannen. Ook bij mij. Dit seizoen zou sowieso bijzonder worden. Ik keerde immers terug naar het zuiden – ja ja, naar 045, maar toch – en was dus in staat vaker naar Fortuna te gaan. Dat pakte anders uit. Vrijdag werd mijn Amsterdam-dag. Op tijd in Sittard zijn? Ondoenlijk. Daarbij is de vrijdagavond een werkavond voor een popjournalist als ik. Ballen dus. Ach, daar kan ik mee leven. Niet alles heb je in eigen hand. Een gelukkig leven is vooral gebaseerd op het vermogen om zaken waar je geen invloed op kunt uitoefenen te scheiden van die waarbij dat wél het geval is.

Goed, op de prestaties van Fortuna heb ik uiteraard ook geen invloed. En toch, dat we aan het einde van het seizoen wéér onderaan bungelen en degradatie ternauwernood weten af te wenden maakt me verdrietig. Een beetje boos, ook. Dat gevecht om degradatie is namelijk écht onnodig geweest. Fortuna heeft een aardige selecte, kan meekomen met de middenmoot en zeker ergens bovenaan het rechterrijtje eindigen. Dat dat niet gebeurt? Heeft niets te maken met omstandigheden die de club niet in de hand heeft.

Vertrouwen, dáár draait ‘t om. Vanuit mijn appartement zie ik in de verte het stadion van een andere club die daar alles van weet: Roda JC. Met een aardig elftal wisten zij een aantal jaar geleden degradatie uit de eredivisie te voorkomen. Zonde. Ik keek al uit naar de derby’s. Nu strijden de Kerkradenaren mee om de vierde plaats én Europees voetbal. Het verschil? Vertrouwen. Zelfvertrouwen. Oké, ik geef toe, een vreemde plek om op zoek te gaan naar troost. Maar toch. Die ontwikkeling biedt hoop. Komend seizoen zou zo maar de wederopstanding van Fortuna Sittard kunnen zijn. Eerst een plekje in de middenmoot. daarna nieuwe investeerders. Hofland die het voor gezien houdt in Cyprus en Van Bommel die besluit om zijn laatste jaren uit te dienen bij de club waar hij het vak leerde. Dan spelen we over twee seizoen weer derby’s tegen die reserve-Duitsers uit Parkstad. Eerst even RKC de oren wassen.

Deze column verscheen eerder dit jaar – voordat Fortuna gelijkspeelde in Almere en op de dag van de thuiswedstrijd tegen RKC – in het blad van de officiële supportersvereniging van Fortuna Sittard, SV Nao Veure.

Hét? Dat is de terugkeer van Mark van Bommel bij Fortuna Sittard, de club waar de middenvelder zijn professionele voetbalcarrière startte. Ja, ik weet. Die terugkeer is hoogst onwaarschijnlijk. Van Bommel speelde afgelopen zomer een prima wereldkampioenschap en was vorig seizoen de onbetwiste leider van zijn club, Bayern München. Van Bommel is met z’n 33 nog steeds een aanwinst voor de meeste Europese topclubs. Tottenham Hotspur, Manchester City en Wolfburg hebben zich schijnbaar voor hem gemeld. In de zomer is de Limburger transfervrij. Van Bommel zelf zwijgt in alle toonaarden. Wat hem betreft maakt hij het seizoen gewoon af. Dat zijn vervanger, de Braziliaanse middenvelder Luiz Gustavo die onlangs overkwam van TSG Hoffenheim, in München is gearriveerd? Van Bommel wordt er niet warm of koud van.

Goed, dat is schone schijn. Achter de schermen speelt vast veel meer. Inmiddels spreken PSV-supporters uit waar ik alleen van durf te dromen: Van Bommel komt naar PSV. De Limburger gaat zijn carrière afsluiten bij de Eindhovenaren. Tenminste, dat schijnt ie vaker gezegd te hebben. En tja, dan moet ie niet nog ergens anders heengaan. Het is immers de vraag wat een middenvelder van tegen de 36 toe kan voegen. De supporters zijn het er over eens: hij moet nu komen. Ik geef toe: zo vreemd is dat niet gedacht. PSV is een mooie club, speelt elk jaar Europees en is in potentie de enige club van Nederland met Europese mogelijkheden. Ik zie Ajax of FC Twente nog geen Europese cupfinale spelen. PSV wel. Dat Van Bommel uiteindelijk naar PSV gaat? Dat klinkt nog niet eens zo heel ongeloofwaardig.

En toch. Sinds ik, eh, hét dacht, laat het idee me niet meer los. Het is een onzinnige gedachte. Totaal ontdaan van elke realiteitszin. Maar toch, stel je voor. Mark van Bommel maakt in de winterstop de overstap van Bayern München naar Fortuna Sittard. ‘Om de club vooruit te helpen, voor degradatie te behoeden’, laat hij het bij de persconferentie aanwezige journalistencorps optekenen. ‘Deze club zit diep in mijn hart’, verklaart hij met overslaande stem. Na afloop valt hij Fernando Ricksen in de armen. Vrienden voor het leven, lijken ze. Even verderop praat een duidelijk geëmotioneerde Kevin Hofland met L1. Na een telefoontje van Van Bommel leverde hij zijn contract in bij Feyenoord en betaalde AEK Larnaca een afkoopsom. Ook hij gaat spelen voor zijn club. Voor niets. Gewoon, omdat de club hulp nodig heeft. Hem nodig heeft.

Kameraadschap is belangrijker dan geld, dan roem. Daar zijn de mooiste verhalen uit de voetbalgeschiedenis op gebaseerd. De werkelijkheid is een andere. Fortuna Sittard, onze club, staat er beroerd voor. Alleen met een onmenselijke krachtsinspanning kan degradatie naar de topklasse worden afgewend. Ondanks de gedachte die in mijn hoofd heeft postgevat, staan Van Bommel en Hofland morgen niet voor de deur. Ricksen is er wel. Een ervaren rot die een team op sleeptouw kan nemen, zo bewees hij in z’n eerste wedstrijd uit bij RKC, maar ook hij kan geen ijzer met handen breken. En toch. Met hem komt de kameraadschap. De opoffering, het voor elkaar door het vuur gaan, dat uiteindelijk lijfsbehoud kan betekenen. Kortom, met Ricksen komt het geloof in een goede afloop. Voorbarig, ik weet. Maar bepaald geen vreemdere gedachte dan, eh, hét.

Deze column verscheen eerder dit jaar – nog voor Van Bommel naar AC Milan trok – in het blad van de officiële supportersvereniging van Fortuna Sittard, SV Nao Veure.

Oké, vorig haar wist de club uit Sittard een zestiende plaats af te dwingen. Teleurstellend voor een club met de historie van Fortuna, maar ruim boven de twintigste en laatste plaats. Of dat dit jaar weer gaat gebeuren? Stiekem hoop ik nog steeds op een revelatie. Fortuna dat een periodetitel haalt en zo de weg terug naar de top inzet.

Tegen beter weten in. De selectie is ten opzichte van vorig jaar verslechterd. Vaste krachten hielden het in Sittard voor gezien. Versterkingen werden aangetrokken in de Zwitserse Bosniër Samir Kozarac en Belgische doelman David Meul. Op papier goede spelers voor Fortuna. Afgelopen vrijdagavond speelden ze echter een cruciale rol in de verloren seizoensouverture tegen FC Emmen.

1-2 werd het. In Sittard. In de allerlaatste minuut van de blessuretijd raakte een bal de hak van Kozarac en rolde pardoes, langs een verbaasde Meul in het doel. Oef. Lichtpuntje? Belgische belofte, en invaller voor de geblesseerde Danny Schreurs, Sebastiano Garlisi scoorde een doelpunt. Het mocht niet baten. Hopelijk gaat het volgende week tegen Go Ahead Eagles in Deventer beter.

[youtube=http://nl.youtube.com/watch?v=McvkNmOutJU&feature=related]

[youtube=http://nl.youtube.com/watch?v=uVW2KVGHM1Y&feature=related]

Dat de ligging van het gebied Sittard-Heerlen-Maastricht uitstekend is, staat buiten kijf. Op een steenworp afstand liggen steden als Aken, Hasselt, Luik en, ietsje verder, Keulen en Düsseldorf. Steden die op cultureel vlak meer te bieden hebben dan de Randstad. Veel meer. Toch is de blik in Limburg nog altijd op het Noordwesten gericht. Waarom is me een raadsel. Op allerlei vlakken loopt Nederland achter de feiten aan. Zeker als het om cultuur, wetenschap en theorievorming over nieuwe media gaat

Toch wil de Tripolis – het stedelijk gebied Sittard-Heerlen-Maastricht – een creatieve stad zijn in de definitie van Richard Florida. Een definitie dus die een beleidsmaker van de provincie heeft opgevangen bij een lezing over de creatieve industrie in Amsterdam. In België en Duitsland wordt Florida namelijk op waarde geschat en slechts ten dele betrokken bij discussies over creativiteit. Ach, het siert Limburg in ieder geval dat de regio grootse plannen heeft. Dat is ook wel eens anders geweest.

Twee jaar geleden sprak ik Odile Wolfs, gedeputeerde van de provincie en verantwoordelijk voor de portefeuille cultuur, al over de plannen rond Tripolis. De vrouw weet waar ze over praat, al laat ook zij zich te veel gelegen liggen aan het gedachtegoed van Florida. Bij Florida is creativiteit pas interessant wanneer er economisch voordeel mee is te behalen. Creativiteit om de creativiteit? Niet interessant. Wat een dergelijk beleid voor kwalijke gevolgen heeft, is duidelijk zichtbaar in Londen. Ooit een stad waarin nieuwe (sub)cultuur bloeide, nu een stad waar het artistieke stadsdeel bewoond wordt door ontwerpers, advocaten en managers die werkzaam zijn in de creatieve industrie. Weg spanning, weg innovatie.

Amsterdam volgt het voorbeeld van Londen in rap tempo. Is Maastricht de volgende? Het creatieve ‘dagje uit’ in Maastricht, i-fabriek, biedt hoop. Geen lezingen van beleidsmakers en economen, op i-fabriek mogen de kunstenaars en creatieven met elkaar aan de slag. In mijn geval bleef het bij ‘aan de bar hangen’ met Rico en Nanouk van Mahl Magazine. Een initiatief dat bericht over kunst, pop en cultuur in de Maasregio rond Maastricht, Hasselt, Aken, Luik, Heerlen en Sittard. Ook zij ondervinden weerstand van de gevestigde orde. Zo raakte het tijdschrift onlangs een groot deel van haar subsidie kwijt omdat de provincie al geld had gestoken in Zuiderlucht, een krant over cultuur in Limburg. En twee concurrerende initiatieven sponsoren? Dat kan natuurlijk niet.

Het is typerend voor de provincie dat ze niet inziet dat Mahl en Zuiderlucht een compleet andere doelgroep hebben. Kort door de bocht richt Zuiderlucht zich op de economisch sterken in de creatieve industrie, Mahl bedient de échte creatieven. Ook een rechtzaak mocht niet baten. Mahl krijgt niets. punt uit. Jammer, maar begrijpelijk. Ook in tijden van postindustrieel kapitalisme blijft creativiteit een lastig punt. Zeker wanneer het niet in geld is uit te drukken. Het fijne is dat Mahl ook zonder subsidie doorgaat. Omdat er noodzaak voor is. En dan is zelfs geld geen echte belemmering.

Dat maakte ook de – in mijn ogen – hoge opkomst bij i-fabriek duidelijk. Er broeit iets in Maastricht. Zeker nu leegstaande gebouwen, zoals de voormalige panden van de Sphinx, gereed worden gemaakt voor creatief gebruik. Goede tekenen, maar er is veel meer nodig dan alleen een goede infrastructuur. Wat in het zuiden van Limburg ontbreekt zijn goede en kritische media en de wil om over fysieke grenzen heen te kijken. Dat laatste wordt in de nabije toekomst eenvoudiger. Nu reis je met het openbaar vervoer vanuit Maastricht nog een dikke tweeëneenhalf uur naar Keulen, even lang als vanuit Amsterdam. Dat wordt in de toekomst een stuk sneller, mocht de directe sneltreinverbinding tussen Eindhoven en Keulen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Als die er komt, dan verhuis ik terug naar mijn geboortestreek.