Vervreemdend. Ja, ongemakkelijk ook. Zo klinkt In D van Arandel. De Franse componist creëert maar wat graag afstand. Bij optredens scheidt een doek de artiest steevast van het publiek. Ook dit langspeeldebuut heeft die afstandelijkheid, maar dan muzikaal. Voor Arandel is muziek meer dan emotie. In D is niet voor niets een verwijzing naar In C, de compositie waarmee Terry Riley in 1964 kritiek uitte op de componisten die abstracte seriële technieken toepasten om nieuwe muziek te maken.
In die lijn is In D te zien als kritiek op de hedendaagse elektronische muziek waarin composities worden gemaakt uit ritmes, beats en samples die worden meegeleverd bij standaardsoftwarepakketten. Resultaat? Alle nieuwe muziek lijkt op elkaar. Niet alleen Riley is een inspiratiebron. Ook Dogma 95 van Lars von Trier dient als grondstof. De methode die Arandel gebruikt? Alles zelf opnemen en geen standaarden gebruiken. Geen samples of synthetische geluiden dus op In D. Alles is door Arandel en vrienden zelf ingespeeld, in stukjes geknipt en tot composities, zonder titel maar wel genummerd, gesmeed.
En die voelen dus ongemakkelijk. Creëren afstand, maar komen ook dichtbij. Kruipen in momenten zelfs onder de huid. Hoe dat komt? Lastig te zeggen. De manier waarop Arandel structuren uit klassieke avantgarde en minimal dancemuziek laat vervloeien ligt het meest voor de hand. Voelt namelijk natuurlijk en toch ook een beetje vreemd. Het fraaie ‘#8’ is daar een mooi voorbeeld. De blaasinstrumenten loeien er vervaarlijk over de diepe baslijnen heen, om even later integraal onderdeel te worden van de ritmische melodielijn. Dat doet Arandel uitermate knap.
Wanneer ritme de boventoon voert, zoals in opener ‘#1’ en het hieronder te beluisteren ‘#9’, kruipt Arandel dicht tegen danceproducers als Ripperton en Anders Ilar. En ook dan klinkt het resultaat organisch en misschien daarom juist vervreemdender. Kortom, intrigerend album dat nieuwsgierig maakt naar de live-uitvoering van de negen stukken.
Luister naar ‘#9′ van Arandel:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Avantgarde, experimentele muziek. Ik houd ervan. Binnen bepaalde grenzen. Er moet iets van ‘pop’ in zitten. Een groove, een ritme. Maakt niet uit wat. Als het maar herkenbaar klinkt. Een heel klein beetje maar. Squarepusher maakt het me niet gemakkelijk.
Tuurlijk. Brit Tom Jenkinson balanceert al jaren op het randje van pop en avantgarde. Hij koos niet voor niets voor het pseudoniem Squarepusher. Daar heb ik het moeilijk mee. Zijn debuut Feed Me Weird Things uit 1996 sloeg in als een bom. In een volle Tivoli bestormde ik de dansvloer op de begintonen van Squarepusher Theme. Daar zat groove in, ritme ook. Dat was pop geschreven in hoofdletters. Goed album verder, maar die opening heeft de Brit niet meer overtroffen.
Eerlijk is eerlijk. De latere verrichtingen van Tom Jenkinson heb ik van een afstand beluisterd. Hij heeft de neiging de grens op te zoeken en er dan met zevenmijlslaarzen overheen te stappen. Resultaat? Veel jazz, veel gefreak, weinig pop. Veel techniek, weinig gevoel. Dat vind ik zo jammer aan Jenkinson. De man slaapt met zijn basgitaar, draait tijdens het ontbijt bebop van de springerigste soort. En maakt de fout die zoveel jazzmuzikanten maken: denken dat alles draait om techniek.
Althans, vind ik. Labelgenoten Aphex Twin en Autechre hebben er ook een handje van. In mijn oren maken ze regelmatig richtingloze muziek zonder kader. Ergo: na één album heb ik er alweer genoeg van. Goed, terug naar Squarepusher. Zijn Just A Souvenir is het eerste album dat ik sinds Feed Me Weird Things – twaalf jaar geleden dus – helemaal heb beluisterd. Ook nu strooit de ijzersterke opener Star Time 2 zand in de ogen en kan Jenkinson zich steeds minder goed beheersen in het doceren van zijn conservatoriumkennis.
Toch klinkt dit onlangs verschenen album behoorlijk pop. Ritme en groove voeren de boventoon. Tot mijn genoegen klinkt Jenkinson er bij vlagen als Trans Am, een van de betere grensbewandelaars in de popmuziek. Luister maar naar The Coathanger, Planet Gear en A Real Woman. Das toch prachtige popmuziek die beurtelings lonkt naar krautrock, electropop en sci-fi metal.
Ach, oordeel zelf. Hieronder staat de door Jenkinson zelf gemaakt video voor Planet Gear. Misschien moet ik toch al dat andere materiaal van Squarepusher eens gaan beluisteren.
De grootste naoorloogse componist is afgelopen week overleden. Karlheinz Stockhausen was de pionier van de elektronische muziek. In de tijd dat zijn Franse, Britse en Amerikaanse collega’s nog bezig waren met elektro-akoestieke experimenten, gebruikte Stockhausen enkel elektronische bronnen.
Stockhausen werd 79 jaar. Hij stond op mijn lijstje van mensen die ik dolgraag wilde interviewen. Nu weet ik zeker dat dát niet meer lukt. Op het web is ontzettend veel over hem te vinden. Onderstaande lezing – uit 1972 - over geluid is uitermate boeiend.
In die lijn is In D te zien als kritiek op de hedendaagse elektronische muziek waarin composities worden gemaakt uit ritmes, beats en samples die worden meegeleverd bij standaardsoftwarepakketten. Resultaat? Alle nieuwe muziek lijkt op elkaar. Niet alleen Riley is een inspiratiebron. Ook Dogma 95 van Lars von Trier dient als grondstof. De methode die Arandel gebruikt? Alles zelf opnemen en geen standaarden gebruiken. Geen samples of synthetische geluiden dus op In D. Alles is door Arandel en vrienden zelf ingespeeld, in stukjes geknipt en tot composities, zonder titel maar wel genummerd, gesmeed.