Het heeft z’n charme, je eigen geschiedenis schrijven. Frank Meeuwsen deed het in Bloghelden, een boek over bloggen in Nederland. Vermakelijk boek, zonder meer. Een geschiedenisles is het echter niet.
Die verdomde jaren negentig. Gisteren had ik het er nog over met Dave Roozendaal, ook blogger en woonachtig in Madrid. Laat ik eerlijk zijn: ik ben meer een webzine-mens dan een blogger. Vanaf het begin van deze eeuw heb ik een groot deel van mijn energie gestoken in magazines op het web. Met succes, overigens. Mijn blog? Die hing er altijd maar een beetje bij. Dat gevoel heb ik nog steeds. En elke maand neem ik me voor daar verandering in te brengen. Dat betekent overigens niet dat ik geen fervent lezer ben van blogs. Sinds mijn vader begin jaren negentig van de vorige eeuw een inbelverbinding nam, ben ik verknocht aan het internet. Ik was er dus bij die eerste jaren. Al werd ik pas actief contentmaker rond 1995.
De tijdsperiode die Bloghelden bestrijkt, grofweg tussen 1995 en 2005, heb ik dus bewust meegemaakt. Misschien is dat wel wat me stoort aan het boek van Frank Meeuwsen: zijn geschiedenis is niet de mijne. toch, ik heb genoten van Bloghelden. Zijn verhalen werken aanstekelijk, zijn deels vertrouwd en doen terugdenken aan de tijd dat het internet nog ontgonnen moest worden. Wat is er dan precies mis? Dat is lastig uit te leggen. De geschiedenis van bloggen in Nederland is nog jong, kent nog geen discours, nog geen canon. Dat maakt het lastig kritiek te hebben op Bloghelden. Ik ga het toch proberen.
Goed, allereerst zijn de ervaringen en de visie van Meeuwsen zelf van groot belang. In het voorwoord schrijft hij: “Na 2006 is er geen logisch en natuurlijk einde aan te wijzen voor een boek over dit onderwerp. Ik ga dan ook niet proberen om het toch te doen. Dit boek ademt misschien nostalgie. Het ‘vroeger was alles beter’-syndroom.” Meeuwsen steekt er, terecht, de hand in eigen boezem, maar blijkt in de rest van boek ook niet in staat om zichzelf te overstijgen. Ja, hij heeft de lezer gewaarschuwd in het voorwoord, maar dat is toch wat al te gemakkelijk. Zijn, veel te lange, beschrijving van de Dutch Bloggies is daar het beste voorbeeld van. In mijn web-kringen staat die verkiezing niet bepaald in hoog aanzien. Meeuwsen stipt pijnlijk aan hoe dat komt, maar blijft vooral mede-organisator van de verkiezing. Afstand bewaart hij niet. Hij verdedigt meer dan dat hij duidt.
En zo is het eigenlijk ook met de rest van het boek. Meeuwsen beticht Francisco van Jole ervan GeenStijl veel te hard aan te pakken tijdens de live-uitzending van B&W in 2004. Terecht, maar kritiek op GeenStijl levert Meeuwsen nauwelijks. Dat is vreemd. Tenminste, vanuit de positie van kritisch beschouwer. Dát wil Meeuwsen dan ook niet zijn. Dat wringt. Meeuwsen zegt het niet met zoveel woorden, maar Bloghelden leest als een boek dat wel degelijk recht doet aan de geschiedenis. Hij schrijft (de eindredactie heeft overigens geen goed werk afgeleverd): “Dit boek is het voorlopige eindproduct van een proces wat we online co-creatie zouden noemen.” Geschiedenis die geschreven wordt zoals Wikipedia dat doet: de kennis van iedereen die heeft bijdragen (en iedereen die door Meeuwsen is benaderd) bij elkaar gebracht.
Dat deelt het boek in twee, duidelijk herkenbare, delen. De geschiedenis van de opkomst in Nederland is goed gedocumenteerd en onderzocht. Het deel over bloggen lijkt willekeurig en persoonlijk. Meeuwsen had ook daar verder moeten kijken dan zijn netwerk lang is. Door dat niet te doen beschrijft hij de geschiedenis van een beperkt aantal blogs in een beperkt aantal genres. Twee eigenlijk: nieuws en persoonlijke lifestyle. Die keuze wordt nergens onderbouwd. Dat is vreemd, want bloggers in Nederland schreven en schrijven ook over cultuur, over wiskunde, over popmuziek. Ik zeg niet dat die blogs belangrijk zijn geweest voor de blogcultuur in Nederland, dat dient onderzocht te worden. Mijn gevoel zegt echter dat dat wél het geval is. De opkomst van de popjournalistiek op het web, waar ik zelf regelmatig over geschreven hebt, is voor een belangrijk deel terug te voeren op blogs. Op de reisblog van Niels van der Tang, bijvoorbeeld, dat later zou evolueren in KindaMuzik, toch één van de belangrijkste webzines over popmuziek in Nederland. Op de nieuwsgroepen van Yahoo en bloggers als Chez Lubacov (de eerder genoemde Dave Roozendaal) die later zouden samenkomen in het journalistencollectief De Subjectivisten.
Dat is mijn geschiedenis. En die lees ik helemaal niet terug, zelfs geen voetnoot, in Bloghelden. En zo zullen er meer geschiedenislijnen zijn, buiten die van nieuws en lifestyle, die hier ontbreken. Dat is een groot gemis, ook al maakt Meeuwsen in de inleiding van Bloghelden duidelijk dat hij niet van plan is om échte geschiedenis te schrijven. Met die kennis in het achterhoofd is Bloghelden een aangenaam boek. Een boek over de belevenissen van Meeuwsen en de kring rond de de organisatie van Dutch Bloggies. En ach, dat heeft ook zijn charme.
Bloghelden van Frank Meeuwsen is verschenen bij Bruna Uitgevers.
Het boek is eveneens in pdf-formaat gratis te downloaden op de website van Meeuwsen: www.bloghelden.nl
En om de Glamcult-lezer lastig te vallen met sociologie en nieuwe media? Ik deed het in 2007 en 2008 vier keer. Waarvan overigens één keer met Saskia Hoogerhuis. Helaas zijn de artikelen niet meer te vinden. Daarom nu online. Niet geredigeerd en heel lelijk als kale pdf.
