Eind deze maand komt er een definitief einde aan cut-up, het webzine waar ik negen jaar lang de scepter heb gezwaaid. Het contract bij de huidige provider loopt namelijk af. Goed, het is een beetje kort dag. Toch wil ik een eerbetoon uitbrengen aan een, in mijn ogen, belangrijk en eigenzinnig Nederlands webzine. Postuum als het moet. Idee? Een tijdschrift met een bloemlezing uit negen jaar cut-up.journalistiek. Elk artikel opgemaakt door een ander grafisch ontwerpbureau of grafisch ontwerper. Continue reading »
Ach ja, doe eens gek. In tijden van economische malaise gaat het Nederlandse persbureau ANP zelf op onderzoek uit, in plaats van de persberichten van andere – al dan niet – onderzoeksbureaus over te schrijven. Goede zet? In het geval van de recente rondgang langs gemeenten om het gebruik sociale media te meten in ieder geval niet.
De Moordlijst van OOR bestaat niet meer. Dat heeft tenminste één voordeel: individuele lijstjes zeggen altijd meer dan door consensus gekleurde gezamenlijke. De afgelopen week verliep relatief rustig qua mediaconsumptie, al reisde ik op en neer tussen Haarlem en Heerlen voor een vergadering en de tentoonstelling van Stanley Donwood. Veel nieuwe muziek luisterde ik niet. Toch een lijstje? Jazeker! Maar wel slechts een top-3.
1. Spoelstra – The Almighty Internet
Muzikale postmoderniteit, dát is dit langspeeldebuut van Spoelstra. Hij vat er het internet in muziek. Bijna letterlijk. Dit is muziek met de intensiteit van informatiestromen die iedere seconde van de dag op ons worden afgevuurd. Geen ontkomen aan? Nou, dat valt mee. Wie in de muziek zelf gaat zitten, hoort opeens de strakke structuren en duidelijke patronen die Spoelstra onder de geluidschaos heeft neergelegd. Mooi? Daar ben ik nog niet over uit. Wel een intrigerende plaat, dit The Almighty Internet.
2. Red Zone van Stanley Donwood, SCHUNCK*, Heerlen
Goed, voor negentiger jaren grafisch ontwerp kun je me ’s nachts wakker maken. Het werk van Stanley Donwood – bekend geworden als ontwerper van Radiohead-producten – ademt het futuristische idee van dat tijdperk. Zijn werk is niet in hokjes te stoppen en is zwanger van de toekomst. Donwood exposeerde al eerder in Nederland, maar Heerlen heeft een primeur: Red Zone is het meest complete overzicht van het werk van de Brit tot nu toe. In de categorie: moet je zien.
3. The Medium Is The Massage van Marshall McLuhan en Quentin Foire
Mijn oude exemplaar bleek onvindbaar, dus kocht ik The Medium Is The Massage in de pocketuitvoering. In de trein gelezen en toch (weer) aangenaam verrast door de scherpe observaties van McLuhan. Prachtig grafische bijdragen van Foire, overigens. Die staan naast de tekst van McLuhan geheel op zichzelf. IJzersterke combinatie. Nooit gedacht dat ik het ooit zou vinden, maar: essentieel leesmateriaal voor mediastudenten.
Gemopper en gemor. Mediaprofessionals en Applefans zijn teleurgesteld. De iPad is een grote iPhone. Meer niet. Steve Jobs, de charismatische topman van Apple, had het gisteren moeilijk om de hooggespannen verwachtingen waar te maken. Stiltes, weinig applaus, gestuntel. Na maanden van speculaties is de iPad niet waar de moderne elite op had gehoopt. En dat is precies de bedoeling: iPad gaat een revolutie veroorzaken bij de gewone mediaconsument.
De muziekindustrie speelt goed in op de verandering in het muzikale landschap, concludeert de International Federation Of the Phonographic Industry (IFPI) in haar vorige week verschenen Digital Music Report 2010, Music how, when, where you want it. Sterker nog: de muziekindustrie is de padvinder van de creatieve industrie. Het leverde de organisatie hoongelach op van muziekliefhebbers, muziekjournalisten en nieuwe mediadeskundigen. Trekt de IFPI een te grote broek aan? Ach, dat valt wel mee. Het probleem ligt elders.
Een middag en avond zochten Peter Bruyn en ik koortsachtig naar een goede naam. Terwijl de avond viel en Haarlem langzaam transformeerde in een decor uit een verhaal van Charles Dickens vlogen allerlei termen over tafel. Termen uit de popcultuur, wetenschap, filosofie en media. Niets voldeed. Te banaal. Te ingewikkeld. Te omvattend. Te klein. Te pretentieus. Te politiek. Te gemakkelijk. Te populair.
Het moet een rare aanblik zijn geweest: twee radeloze mannen, tegenover elkaar aan een tafeltje in de Roemer. Bezaaid met tot proppen verfromfraaid papier, lege glazen bier, mokken koffie, half opgepeuzelde maaltijdsalades mét Vlaamse friet. En daar was hij plotseling. Dé naam voor onze nieuwe rubriek. Frankfurt. Een stilte volgde. Frankfurt? Ja, Frankfurt!
En dus heet onze nieuwe rubriek op de website van het Vlaamse tijdschrift Gonzo (circus) Frankfurt. Niet omdat het kan, maar simpelweg omdat het past. Beter dan welk woord ook. Voor de niet ingewijden: Frankfurt staat uiteraard voor Das Institut für Sozialfortschung. Uit Frankfurt. De bakermat van het neomarxisme en van de kritische theorie. En die levenshouding is ons op het lijf geschreven.
Voor Gonzo (circus) gaan we er precies dát doen: pop- en mediacultuur kritisch tegen te licht houden. Duiden, zo je wilt. Een beetje wat we dus ook al bij wijlen cut-up deden. Stiekem dromen we van een rol die de grote denkers van het Duitse instituut – Adorno, Marcuse, Fromm, Pollock, Benjamin, Horkheimer, Habermans – hadden. Die van luis in de pels van de hedendaagse samenleving. Van der Gegenward.
Wat dat betreft staat Frankfurt ook voor het geloof in verandering, ja in een utopie. Want laten we eerlijk zijn, de verlichting – die in het Duits zo fraai Aufklärung heet – is nog lang niet afgerond. Daar gaan Peter en ik niet voor zorgen. Zo naïef zijn we niet. Een rondblik in het landschap, een kritische beschouwing van het hier en nu, dát lijkt ons in eerste instantie meer dan voldoende.
Tien jaar geleden luidde Lawrence Lessig de alarmklokken in het Amerikaanse tijdschrift Speak. Het internet zoals we dat tot dan toe kenden – vrij, open, neutraal – zou over een aantal jaar niet meer bestaan. Tenminste, als er geen voorzorgsmaatregelen werden getroffen. Lessig kreeg gelijk. Het afgelopen decennium is het internet gekoloniseerd door instanties die gedijen bij macht. Het eens vrije netwerk is nu de speelplaats van bedrijfsleven en overheid.
Een vreemd jaar, dat 2009. In januari streed ik, met drie andere genomineerden, in Groningen om de Pop Media Prijs 2008. Daarna volgende een jaar waarin ik ontzettend weinig heb geschreven. Goed, die nominatie was onterecht. Toch had ik er de motivatie uit kunnen halen om meer tijd in mijn popjournalistieke werk te steken. Niet gelukt, dus.
Erger, ik schreef ongelooflijk weinig. Zeg maar gerust: schrikbarend weinig. Voor OOR maakte ik een reportage over de stille terugkeer van vinyl, deed ik een interview met jeugdheld Jon Savage, sprak ik met Jim Kerr van Simple Minds en zocht ik Depeche Mode op in Londen. Voor Glamcult schreef ik een portret van Kate Moss en volgde ik de Amsterdamse band Matik. Matt Mason voelde ik voor webzine cut-up aan de tand. Dat was het wel zo’n beetje. Voor de volledigheid: ook sprak ik met en schreef ik over Helmut Geier (Hell), Junior Boys, Miss Kittin & The Hacker, Laurent Garnier, Nouvelle Vague en bezocht ik het C/O Popfestival in Keulen. Het laatste jaar waarin ik zo weinig schreef dateert van bijna twintig jaar geleden.
Oorzaken? Twee. Het ontwikkelen van nieuwe lesprogramma’s bij het Instituut van Interactieve Media van de Hogeschool van Amsterdam kostte meer tijd dan verwacht. Ook webzine cut-up vrat tijd. In het geval van IAM pakte dat goed uit. Er staat nu een goed lesprogramma in de zogenaamde cultuurlijn. Bij cut-up pakte de tijdsinvestering minder goed uit. Begin 2009 bezochten nog tegen de 20.000 unieke bezoekers cut-up. Dat aantal liep rap terug. Te weinig nieuwe content. Dat moest anders. Nieuwe schrijvers dus. Nieuwe rubrieken. Nieuwe tactiek en uiteindelijk ook een nieuwe strategie. Eentje die in het verlengde lag van de oude. Het mocht niet baten. Maar het was de moeite meer dan waard.
Één troost: in 2010 ga ik in ieder geval meer schrijven. Voor OOR over popmuziek. Daarnaast keer ik terug op het oude Gonzo (circus)-nest om te schrijven over nieuwe media en mediatheorie. Af en toe over kunst, misschien over (pop)muziek. Onderwerpen die ik niet kwijt kan bij OOR of Gonzo (circus) krijgen aandacht op dit blog. En dan is er nog SocialBeta, een stichting die ik eind dit jaar heb opgericht van Maurice Hermans en Egid van Houtem. Doel? Het expertisecentrum voor e-cultuur zijn dat opereert vanuit Parkstad Limburg. Dat is nogal wat, ik weet.
En dan is er nog het plan voor een boek. Of eigenlijk twee boeken. En een ingrijpende verhuizing. Daarover later meer. Het wordt in ieder geval een spannend jaar, dat 2010.
Zoals elk jaar organiseert Eclectro, de beste website over dance, weer ‘de beste dancetracks van 2009′-verkiezing. Stemmen is leuk, eenvoudig én interactief. Veel plezier.
Gisteren viel het doek voor cut-up, het webzine dat ik negen jaar geleden heb opgericht met drie andere enthousiastelingen. Achteraf gezien was cut-up misschien een relikwie uit de negentiger jaren van de vorige eeuw. Een product van de op z’n laatste benen lopende moderniteit. Toch hebben we een kleine stempel gedrukt op het medialandschap in Nederland. Vorig jaar zat cut-up immers niet voor niets bij de laatste vier genomineerden voor de Pop Media Prijs 2008. Continue reading »
1. Spoelstra – The Almighty Internet
2. Red Zone van Stanley Donwood, SCHUNCK*, Heerlen