En daar zijn ze weer: Bas Heijne en Zygmunt Bauman. Natuurlijk, het begrip vloeibare identiteit van socioloog Bauman verklaart waarom mensen zich in een geglobaliseerde maatschappij niet op hun plek voelen. Maar dat weet de VPRO-kijker nu onderhand wel. Bauman komt immers elk jaar wel een keer langs. Er zijn interessantere gezichtspunten om de Nederlandse problematiek van Randstad versus de grensregio’s te duiden. En tja, Heijne diskwalificeert zich door enkel te praten in algemeenheden en standaard sociologische begrippen. Logisch. Hij is geen socioloog. En hij woont in de Randstad. Iets zinnigs over grensregio’s zegt hij niet.
Goed, teleurstellende eerste aflevering dus van Nederland Op De Tekentafel, een onderzoek naar de toekomst van onze grensregio’s. De combinatie matige theoretische onderbouwing – die ook nog eens niet relevant is – en typisch tegenover elkaar zetten van stad en platteland doet geen recht aan de complexiteit van het vraagstuk. Gemiste kans. En zonde. Waar het fout is gegaan? Het lijkt erop dat Tegenlicht vooral vanuit de eigen positie, de Randstad dus, heeft gedacht. En daar zit nu juist niet de kennis die nodig is om een écht interessante kijk te geven op de problematiek. Tegenlicht heeft nog drie afleveringen om aan te tonen dat Nederland Op De Tekentafel iets substantieels toevoegt. Ik hoop dat het programma daarin slaagt.
Kijk hier de eerste aflevering. Meer info bij Tegenlicht.
‘Excuses voor mijn Engels’, sluit Nick Davies zijn zoveelste smeuïge anekdote af. Dat deed de Brit vorige week donderdagavond steeds. Een stopzin, zoals iedereen er wel een heeft. Boeiend was zijn verhaal zeker. Teleurstellend was de opkomst bij de eerste door MIC Society (beetje vreemd, die Engelse naam) georganiseerde lezing. Een student of dertig en een handvol docenten had de weg naar het auditorium van het Singelgrachtgebouw van de Hogeschool van Amsterdam gevonden. Veel te weinig, natuurlijk.
Wie er wel was, viel met de neus in de boter. Davies’ laatste boek, Flat Earth News – in het Nederlands vertaald als Gebakken Lucht, is een ontluisterend kijkje in de keuken van de kwaliteitskranten. Zij kozen de laatste jaren steeds meer voor amusement en steeds minder voor diepgang en achtergrond. Een proces waar mediawereld als geheel aan ten prooi is gevallen, meent Davies.
Hij heeft gelijk. De laatste tijd heb ik meerdere malen over het fenomeen geschreven vanuit Nederlands perspectief. Over de gemakzucht waarmee persbureau ANP dubieuze onderzoekjes verwerkt tot lekker leesbare persberichten. Over de gemakzucht van kwaliteitskranten als NRC en Volkskrant die de persberichten zonder morren overnemen. Over de gemakzucht van de mediaconsument die alles voor zoete koek slikt en vindt dat hij of zij oh zo goed is in het inschatten van wat wel en wat niet waar is.
Ja, onderzoeksjournalist Nick Davies en ik zitten op één lijn. Donderdagavond gaf hij studenten een aantal goede tips mee én prikte hij het idee door dat traditionele media een genuanceerd beeld van de werkelijkheid geven. De huidige aandacht voor het aangekondigde huwelijk tussen prins William en Kate in Engeland? Te gek voor woorden, meent Davies. ‘De meeste mensen kan het geen fuck schelen’, sneert hij. Precies wat er in Nederland gebeurt. Goed voorbeeld? De hype rond Twitter door kranten als NRC en Volkskrant, door nieuwsprogramma’s als De Wereld Draait Door en ÉénVandaag. Iedereen aan de Twitter? Nee hoor. Slechts een paar honderdduizend Nederlands twittert regelmatig.
Kortom, in de media regeert tegenwoordig de waan van de dag. Davies maakt zich er boos over. Je gelooft hem direct. Die iets te grote leren jas die van zijn linkerschouder afglijdt, die schittering in zijn ogen wanneer hij over zijn vak praat. Het maakt hem kwetsbaar, eerlijk, oprecht. Ja, een beetje onbeholpen. De stelligheid waarmee hij zijn mening brengt, versterkt dat beeld. En ja, je gelooft ‘m ook wanneer Davies vraagt of de camera uit kan, gestopt kan worden met twitteren omdat hij iets gaat onthullen dat binnen de muren van de collegezaal dient te blijven.
Speelt Davies een spel met zijn publiek? Waarschijnlijk wel. De onthulling – Wikileaksbaas Julian Assange misbruikt de beschuldiging van verkrachting aan zijn adres door te klagen dat de Amerikaanse veiligheidsdiensten er achter zitten – die hij doet is eigenlijk geen onthulling. Davies schreef er reeds over in de Britse krant Guardian. Toch creëert hij er een sfeer van samenzwering mee. Wij – toehoorders – delen iets met Davies dat onbekend is. Tenminste, dat willen we graag geloven. Knap. En ja, ook ik val voor de charmes van de Brit.
Belangrijkste tip voor studenten? Davies is stellig: ‘specialiseer je als journalist in een onderwerp of klein geografisch gebied.’ Of beide. ‘Schrijf over opera in Amsterdam’, geeft hij als voorbeeld. Dat moet de aanwezige MIC- en IAM-studenten als muziek in de oren hebben geklonken. Zij weten immers als geen ander dat ze zichzelf neer moeten zetten als expert. Als belangrijke node in het netwerk waarin ze zichzelf positioneren. Worden individuele expert in de nabije toekomst belangrijker dan de titels waarvoor ze schrijven? Daar doet Davies geen uitspraak over. Andrew Keen, toevallig vorige week maandag te gast op de Hogeschool van Amsterdam, is daar stellig van overtuigd. Hij schrijft er momenteel een boek over. Hoop dat mijn studenten er de komende tijd al over na gaan denken. En de komende MIC Society-lezingen wél bijwonen. Daar worden ze namelijk écht beter van.
Nee, ik heb ze niet alle honderd gelezen. Mijn eerste was nummer 12. Met stukken over Hunter S. Thompson, Speedy J en Pitchshifter. Gonzo (circus) was nieuw voor mij. Ik schreef voor de Nederlandse evenknie, Opscene. Echte concurrenten waren de bladen niet. Ander land én, belangrijker, andere accenten. Al was er overlap. Opscene was typisch Nederlands: meer popmuziek, mindere andere cultuur en minder diepgravende artikelen over, eh, intellectuele zaken. Dat was iets voor de Vlamingen.
Pas aan het begin van deze eeuw – Opscene had net de eeuwige jachtvelden opgezocht – schreef ik korte tijd voor Gonzo (circus). Staat me bij dat ik er ook sporadisch wat eindredactie bij deed. Die eerste samenwerking was van korte duur. Mijn eigen webzine cut-up, ontstaan uit de as van Opscene, vroeg om aandacht. En ja, eigenlijk leken Gonzo en cut-up op elkaar. Even intellectueel, maar anders in de benadering. cut-up was beduidend meer popcultuur, minder elitair ook.
Toch waren de twee media met elkaar verbonden. Het Nederlands heeft een klein taalgebied. En het aantal journalisten en schrijvers in Nederland die dieper willen gaan dan de gangbare media zijn in één dag te bezoeken. En tja, die schreven dus al voor Gonzo. Negen jaar lang vocht cut-up om haar bestaansrecht. Genoeg bezoekers, zeker, maar te weinig schrijvers. Die schreven dus liever voor Gonzo. Immers papier en dat bleek ook in het digitale tijdperk charmanter dan het web. Daarbij: Gonzo bestond al zolang.
Vorig jaar trok ik de stekker uit cut-up en trok ik weer in bij Gonzo. Met cut-up’er Peter Bruyn kreeg ik er de rubriek Frankfurt. In de prachtige honderdste uitgave van het Vlaamse tijdschrift schreven we beiden twee lange interviews. Ik voelde Merijn Oudenampsen en Vincent Koreman aan de tand. Geen enkel Nederlands blad zou de interviews hebben gepubliceerd. Te lang, te diepgaand, te niche, te moeilijk. Ach, gelukkig is er Gonzo. Op naar nummer 200.
Hij geloof. In de kracht van nieuwe technologie. In individuele vrijheid. Noem zelfverklaard optimist Cory Doctorow gerust naïef. Hij is en blijft overtuigd. “Technologie vervult een sleutelrol in onze samenleving. wie technologie beheerst, beheerst de maatschappij.”
Doctorow is vrijdag 24 september overigens in Amsterdam. Daar zal hij spreken op het elitaire mediaonderonsje PICNIC en gratis aanwezig zijn op een avond die Bits Of Freedom in samenwerking met de opleiding Interactieve Media van de Hogeschool van Amsterdam in The Hub aan de Westerstaat 187 organiseert. Meer info vind je hier.
Dat er na het opheffen van cut-up en mijn verhuizing naar Heerlen iets nieuws op stapel zou staan? Logisch. In eerste instantie zou dat Berichten Uit Eutropolis worden, maar dat concept vond ik toch te vaag. Daarbij zou het te erg gaan lijken op projecten die vanuit Social Beta het levenslicht zullen zien. En mezelf in de wielen gaan rijden? Heeft weinig zin.
Wat er wel komt? Zwart Goud, een kritisch blog over pop, cultuur, kunst en media in de regio Parkstad. Net zo hyperlokaal dus als Berichten Uit Eutropolis maar mét een duidelijke focus. Ook sta ik er niet alleen voor. Met Harry Prenger en Cynthia Smeets deel ik het ouderschap.
Zwart Goud – een speelse verwijzing naar de kolen die jarenlang zorgden voor grote welvaart in de regio – is een ijzersterk concept. Cultuur wordt in Parkstad gezien als de nieuwe steenkool. Daarbij heeft hyperlokale journalistiek de toekomst. Zwart Goud gaat een gat opvullen. In de regio Parkstad is geen medium dat op een kritische en journalistieke manier aandacht schenkt aan alternatieve en marginale cultuur. Ja, er is Zuiderlucht – waar ik zelf ook voor schrijf -, maar dat tijdschrift concentreert zich toch op de wat meer gevestigde cultuur. Lokale kranten Het Limburgs Dagblad en De Limburger laten alternatieve cultuur helemaal links liggen. Zonde, maar geen nood. Nu is er immers Zwart Goud.
Neem zelf vast een kijkje, gisteren zijn we namelijk begonnen met een kritische beschouwing van Harry Prenger over de expositie The Anarchy Of Silence – The Art Of John Cage in SCHUNCK*.
Het enige danceblad dat Nederland rijk is, DJ Broadcast, nodigt creatieven uit om tijdens het Off Centre Festival in Amsterdam een tijdschrift te maken in slechts 24 uur. In één dag (donderdag 27 mei) wordt het tijdschrift gevuld, vormgegeven en gedrukt. Goed, nieuw is het idee niet. Op de Willem de Kooning Academie in Rotterdam ontwerpen studenten al jaren een tijdschrift in zes dagen. Een idee dat veel navolging kreeg. DJ Broadcast doet het nu dus in 24 uur.
Zo’n korte tijdsperiode heeft nadelen. Aandacht voor diepgang? Lastig. Leren van fouten? Eveneens lastig. De eerste poging is immers meteen de poging die zichtbaar wordt. Genoeg gezeurd. Het is namelijk wel heel erg leuk om een tijdschrift te maken in slechts één dag. Hoe dat in z’n werk gaat. Laat ik maar even citeren:
“De inhoud van het DJB24 Magazine is gebaseerd op de bekende disciplines binnen de wereld van DJBroadcast: muziek, lifestyle, fashion, art, film, gear en games. Voor elke discipline zal een werkgroep worden gevormd onder begeleiding van een gelouterde professional. Deze teams krijgen na een korte briefing van 10:00 uur ’s ochtends tot 16:00 uur ’s middags de tijd om de 64 beschikbare pagina’s te vullen. Vervolgens gaat het designteam aan de gang om de pagina’s op te maken en het blad te prepareren voor de drukker. De avond wordt besteed op het kleurrijke Off Centre Festival en aan het einde krijgt iedereen een magazine mee naar huis. DJB24 wordt verder in een oplage van 15.000 verdeeld over locaties in heel Amsterdam.
DJB24 komt mede tot stand met dank aan onze vier partners voor dit project. Vodafone verbindt zich aan het magazine en daagt een team van creatieven uit om ter plaatse een uitdagende ‘creative concepting’ opdracht te volbrengen. Voor Swatch zullen een drietal fotografen en een grafisch ontwerper een opdracht krijgen om een fashion editorial te maken. Voor Converse zal een fotograaf en een journalist een muziekreportage maken met de Friese band Daily Bread. Pioneer tenslotte, vraagt onze reviewers en artiesten van het festival om een oordeel te vellen over haar nieuwste artikelen op dj-gear gebied.”
Kortom: schrijvers, fotografen, grafisch ontwerper, stylisten, illustratoren, copywriters en andere creatieven moeten zich maar snel aanmelden.
Internet is een broedplaats voor extreemrechts. Jongeren ontmoeten elkaar op fora om te discussiëren over thema’s die op andere plekken taboe zijn. Beangstigend, noemt de antifascistische onderzoeksgroep Kafka de trend. De AIVD is inmiddels een onderzoek gestart.
Keuzes maken zit Raymond Cuijpers niet in het bloed, zo blijkt uit zijn onlangs verschenen roman Kunstenaar Op Kaalheide. Uiteindelijk werd de keuze voor hem gemaakt en nam hij afscheid van het profvoetbal voor er sprake was van een carrièrestart. En nog steeds kan hij niet kiezen; schilderen, schrijven, video’s maken, voetballen. Hij doet het allemaal. Maar toch: “Schilderen is het mooiste dat er is.” Stilte. “En in een vol stadion op het veld staan.”
Eind deze maand komt er een definitief einde aan cut-up, het webzine waar ik negen jaar lang de scepter heb gezwaaid. Het contract bij de huidige provider loopt namelijk af. Goed, het is een beetje kort dag. Toch wil ik een eerbetoon uitbrengen aan een, in mijn ogen, belangrijk en eigenzinnig Nederlands webzine. Postuum als het moet. Idee? Een tijdschrift met een bloemlezing uit negen jaar cut-up.journalistiek. Elk artikel opgemaakt door een ander grafisch ontwerpbureau of grafisch ontwerper. Continue reading »
Hij heeft gelijk. De laatste tijd heb ik meerdere malen over het fenomeen geschreven vanuit Nederlands perspectief. Over de gemakzucht waarmee persbureau ANP dubieuze onderzoekjes verwerkt tot lekker leesbare persberichten. Over de gemakzucht van kwaliteitskranten als NRC en Volkskrant die de persberichten zonder morren overnemen. Over de gemakzucht van de mediaconsument die alles voor zoete koek slikt en vindt dat hij of zij oh zo goed is in het inschatten van wat wel en wat niet waar is.
Hij geloof. In de kracht van nieuwe technologie. In individuele vrijheid. Noem zelfverklaard optimist Cory Doctorow gerust naïef. Hij is en blijft overtuigd. “Technologie vervult een sleutelrol in onze samenleving. wie technologie beheerst, beheerst de maatschappij.”
Wat er wel komt? Zwart Goud, een kritisch blog over pop, cultuur, kunst en media in de regio Parkstad. Net zo hyperlokaal dus als Berichten Uit Eutropolis maar mét een duidelijke focus. Ook sta ik er niet alleen voor. Met