Zomaar. Ineens. Tenminste, zo voelt dat. Normaal gesproken kondigt het einde van een jaar zich aan. Het wordt iets rustiger. Projecten worden opgeschoven naar januari. Er klinkt vaker: ‘daar hebben we het volgend jaar wel over’. Niets van dat alles. Op 1 december werd ik uit mijn huis gehaald en dat zette het einde van 2011 nogal op z’n kop. Erg was dat achteraf niet. Misschien wel het tegenovergestelde. Buiten mijn vertrouwde omgeving keek ik naar mezelf, naar die man die altijd aan werk is, altijd bezig is met nieuwe projecten, met z’n hoofd in de toekomst leeft. Dat moet anders, vond ik. Nu de rust is weergekeerd vind ik dat nog steeds. Al is dat anders een beetje anders geworden. Minder toekomst, meer nu. Dat betekent minder druk maken en los laten. Van die dingen waar ik het altijd moeilijk mee heb.

In ieder geval ga ik voortvarend te werk. Eerste wapenfeit? Uit de redactie van ZwartGoud. Eigenlijk een heel logische stap. In anderhalf jaar tijd heeft ZwartGoud precies gedaan wat Harry Prenger, Cynthia Smeets en ik bij de oprichting in café Peutz in Heerlen voor ogen hadden. Nu is het tijd om te consolideren, om vast te houden. Daar heb je geen twee mannen voor nodig, maar één. En die ene is Harry. Geboren en getogen Heerlenaar, met een haat/liefde-verhouding met de stad. Precies zoals het hoort. Een betere hoofdredacteur kan ZwartGoud zich niet wensen. Welke bijdrage kan ik dan nog leveren? Goede vraag. Stellen is beantwoorden.

Mijn vertrek bij ZwartGoud heeft in ieder geval niets te maken met frnkfrt, het blog over pop- en mediacultuur dat ik dit jaar start met Frank Kloos en Peter Bruyn. Dat zat er er namelijk al een tijd aan te komen. Na cut-up is er, wat ons betreft, een leegte gevallen in het webzine- en bloglandschap. Gaan we ten dele opvullen, want frnkfrt wordt natuurlijk geen cut-up.

Maar hoe zit dat nu met minder toekomst en meer nu? Ga ik aan werken. Genieten van het leven in Heerlen hoort daar in ieder geval bij. Mijn nieuwe werkplek in het Betahuis is de eerste stap. Het meer zichtbaar maken van het werk dat ik doe voor het ‘Mijnpop’-project een tweede. Ik weet, dat klinkt als werk en toekomst. Moet ik nog iets op vinden. Vaker koffie drinken en kletsen over muziek, kunst en cultuur met Harry staat ook hoog op de agenda. Gewoon omdat het kan. En omdat Harry altijd onverwachts uit de hoek kan komen. Zoals onderstaande foto laat zien. Harry met een gezonde interesse in Lady Gaga? Laat Kylie dat maar niet horen.

Het gaat slecht met The New York Times. Eerst hét bolwerk voor kwaliteitsjournalistiek, nu een krant die probeert te overleven in het digitale tijdperk. En tja, zoals met alle worstelende media vecht het instituut meer tegen zichzelf dan tegen de buitenwereld. Bleek ook in de veel te korte docu Page One: Inside The New York Times die gisteravond werd uitgezonden op Canvas.

Hoe komt het toch dat zoveel traditionele media en nieuwe media niet goed weten hoe om te gaan met de dynamiek van het web? In 2007 schreef ik een artikel over de staat van de Nederlandstalige popjournalistiek op het web. Deels uit frustratie, geef ik toe. Sinds het begin van deze eeuw heb ik in tal van internetredacties gezeten. Een paar jaar was ik hoofdredacteur van KindaMuzik, negen jaar leidde ik cut-up. Bij dat laatste webzine heb redacties meegemaakt die de nieuwe tijd omarmden alsof het een levenselixer was. Samen bliezen we de euforie die we misten sinds de jaren negentig nieuw leven in.

In 2009 trok ik er de stekker uit. Kostte te veel tijd, er waren te weinig schrijvers en de beoogde samenwerking met andere media kwam maar niet van de grond. Ik vond onderdak bij Gonzo (circus). Het Vlaamse papieren tijdschrift dat voor een deel in dezelfde niche opereert. Stuk minder pop dan cut-up maar op dezelfde manier op zoek naar diepgang, naar achtergronden, naar het wezen van deze tijd. Stiekem zag ik voor mezelf een rol weggelegd in de digitale tak van het blad. Daar is het nooit echt van gekomen.

Wel schreef ik voor Gonzo (circus) #97 een vervolg op mijn eerdere artikel. Een soort van stand van zaken. Mijn conclusie? Eigenlijk staat de Nederlandstalige pop- en cultuurjournalistiek er nog slechter voor dan in 2007. Hoe dat komt? Ik heb zo mijn ideeën. Nee, geen schot voor de boeg, want ‘een gevoel’ is niet genoeg om harde uitspraken te doen. Mijn ervaringen met het internetbeleid bij Gonzo (circus) en OOR zijn niet bepaald positief. Beide bladen – met een hele andere doelgroep – behandelen het digitale thuis als een noodzakelijkheid, een moetje. Dat is ontzettend jammer. Maar goed, dat is de redacties van beide bladen niet zomaar aan te reken. Er werken professionele en gepassioneerde journalisten, net als bij The New York Times, die denken in oude formaten. En tja, als je blad succesvol is – en dat zijn OOR en Gonzo (circus) -, waarom dan veranderen?

Geen opzienbarende gedachte. In het huidige tijdsgewricht is het denken in nieuwe ideeën eerder uitzondering dan regel. Dat is jammer, zonder meer, maar wel de werkelijkheid. Na Page One: Inside The New York Times kriebelt het bij mij in ieder geval weer. Wordt het niet weer eens tijd om in een redactie (buiten die van lokaal blog ZwartGoud, natuurlijk) plaats te nemen en écht aan de slag te gaan om pop- en cultuurjournalistiek en internet bij elkaar te brengen? Misschien. Maar dat betekent het oprichten van een nieuw initiatief. Cut-up nieuw leven in blazen? Zeker niet. Het oude succes – lange, diepgaande artikelen op internet en toch 35.000 unieke lezers – zou een te grote referentie zijn. Komende week schrijf ik mijn laatste artikel in de, zeer arbeidsintensieve, reeks Radicale Vrijheid voor Gonzo (circus). Dus daarna? Wie weet.

Lezing houden en daarna rustig van start gaan met m’n project MijnPop, dát was het idee. Niet dus. Met dank aan Claire van Dyck die er gisteren over schreef in het Limburgs Dagblad. Het doel van mijn lezing was niet om compleet te zijn. De geschiedenis en implicaties van popcultuur in de (voormalige) Oostelijke Mijnstreek laten zich niet in een half uur vertellen. De grote lijnen wel. Die vormen juist de aanleiding voor mijn MijnPop, het onderzoek dat ik het komende jaar ga doen naar popcultuur in de regio die nu Parkstad heet. Nadruk ligt op de ontwikkelingen vanaf de jaren vijftig, grofweg dus vanaf het ontstaan van popmuziek, maar de geschiedenis van voor de wederopbouw laat ik niet links liggen.

Bij onderzoek hoort niet alleen snuffelen in archieven maar ook praten, heel veel praten. Met mensen die de geschiedenis schreven. Het aantal reacties op mijn lezing en vooral op het stuk in het Limburgs Dagblad zijn overweldigend. En bemoedigend. De jaren zestig van de vorige eeuw kwamen er in mijn presentatie bekaaid vanaf. Uit de reacties weet ik inmiddels dat er in die tijd elk weekend wel ergens een rock(‘n’roll)-concert werd gehouden. Dat liefhebbers uit de Randstad naar het zuiden trokken om hun favoriete bands hier aan het werk te zien. Maar veel popconcerten vormen nog geen muziekcultuur. Laat staan een gezonde muziekcultuur. Daar is meer voor nodig.

MijnPop is inmiddels van start gegaan. Iedereen die iets te melden heeft over (de geschiedenis van) pop in het tegenwoordige Parkstad? Is bij deze van harte uitgenodigd. De voortgang mijn het project is te volgen via het blog van MijnPop: MijnPop.theoploeg.net.

‘Geschreven door mij, met hulp van Lou Reed’, sneert Morrissey na afloop van zijn fraaie uitvoering van Sattelite Of Love. Routineus werkte de Brits zanger gisteravond in een uitverkochte Eindhoven Airport Zaal in Muziekgebouw Frits Philips. Op de automatische piloot of niet, Morrissey maakte indruk.

Lees verder bij OOR.

Langzaam maar zeker begint Google + te lopen. Steeds meer vrienden, bekenden en collega’s melden zich en de kracht begint zich te tonen. Een van de zaken die Google + voor heeft op Facebook is dat het netwerk nog geen ‘kleur’ heeft. En dus blijven de berichten niet beperkt tot amusement. Erwin Blom postte vandaag een lang stuk over hyperlokale journalistiek. Prompt ontstond er een discussie die inhoudelijk interessant is. Reacties worden niet afgekapt na 140 tekens zoals bij Twitter. Dat zorgt voor meer inhoud.

Hyperlokale journalistiek heeft al tijden mijn aandacht. Collega Thomas van Aalten experimenteerde er begin vorig jaar mee vanuit de Zuidas van Amsterdam. Bijna een jaar geleden begon ik samen met Harry Prenger en Cynthia Smeets het blog ZwartGoud. Doel? Berichten over cultuur in Parkstad. Oké, redelijk groot gebied met bijna tweehonderd vijftigduizend inwoners, maar toch relatief klein in vergelijking tot de meeste lokale media in Nederland.

In het strategieplan van ZwartGoud neemt de lokale focus een prominente plek in. Essentie? Hyperlokale journalistiek posteert zich op het raakvlak van traditionele journalistiek en burgerjournalistiek. De blogger is er dus en kritische beschouwer en actieve participant. Dat is een lastige combinatie die traditioneel niet bij de rol van journalist past. De journalist moet zich mengen in zijn omgeving. Er deelgenoot van worden, maar toch in zekere mate afstand bewaren. Daarin zit ‘m ook het grote verschil met nieuwsjournalistiek. De hyperlokale journalist duidt het nieuws, is subjectief, is betrokken.

Natuurlijk, ook hyperlokaal nieuws heeft zijn charme en plek. Eerlijk is eerlijk, daar zijn de traditionele, lokale media al best goed in. Objectief nieuws brengen is echter niet meer genoeg. Lokale gemeenschappen vragen om betrokkenheid. Snakken naar verhalen. Mooi voorbeeld is Heerlen Vertelt. een blog waarop verhalen worden verteld uit het verleden door mensen die er destijds bij waren. Het levert niet alleen prachtige verhalen op, ook de reacties van lezers zijn goud waard. Kortom, lokale journalistiek zoals het in mijn ogen hoort.

Erwin Blom steekt op Google + de loftrompet over dichtbij.nl, het initiatief van Bart Brouwers. Dat concept kan mij tot nu toe maar matig boeien. Doorgaans draait het er niet om verhalen, maar om platte nieuwsberichten en het idee dat het vooral om een succesvol, financieel model gaat straalt van het initiatief af. Kan een goed businessmodel inzitten dat geld oplevert, dat zeker. Inhoudelijk vind ik het echter niet interessant. En eerlijk gezegd ook een hyperlokale journalistiek. dichtbij.nl is gewoon ouderwetse nieuwsjournalistiek gericht op een afgebakend gebied.

Niet dat zwartGoud de belofte al waarmaakt. De stukken zijn tot nu toe vaak te traditioneel, te afstandelijk. Van betrokkenheid en een duidelijke, persoonlijke mening is nog te weinig sprake. Komt nog wel. En ook het lokale is opgerekt tot de grotere omgeving. Het zuidelijk deel van Limburg, de euregio, soms zelfs noordelijk Limburg en Eindhoven. Eerlijk is eerlijk, dat vloekt met de strategie. Maar een blog blijft mensenwerk. En, in ons geval, werk van traditionele journalisten.

In het meest gunstige geval schuiven die op richting blogger. We zijn dat eigenlijk aan onze stand verplicht. Parkstad is een regio waar volop met nieuwe vormen van journalistiek wordt geëxperimenteerd. Heerlen Vertelt noemde ik al. Het Limburgs Dagblad en lokale omroep L1 gooiden al hoge ogen met het prachtige multimediale project Mijn Heilust. Binnenkort bestaat ZwartGoud een jaar en met inmiddels vijfduizend unieke lezers per maand – zonder reclame en volledig draaiend op vrijwilligers – mogen we niet klagen. De praktijk van de hyperlokale journalistiek verder verkennen? Dat is een mooie eerste doelstelling voor het tweede jaar.

Oh ja, deze post is geschreven en online gezet op m’n iPad.

Lady Gaga, foto: Nick Knight

Die Hooijer toch. Koud begonnen met bloggen voor OOR en vier keer in de roos. Z’n stukjes zijn kort, een woord of tweehonderd, driehonderd maximaal. De boodschap? Onduidelijk. Hooijer verstrooit. Daar houd ik van. Sterker: dat is nodig in de huidige postmoderne maatschappij.

Lees verder bij OOR.

“Twitter is een bedreiging voor het vak. Nu staat de recensie onder druk door het idee dat alles al is beleefd en beschreven door het publiek”, beweert OOR-collega Tom Engelshoven in Dagblad Trouw. Verleidelijke gedachtengang, maar klinkklare onzin.

Lees verder op de gisteren totaal vernieuwde site van OOR.

In december 2009 viel het doek definitief voor cut-up.media, het leukste magazine over cultuur waar ik voor heb gewerkt. Logisch, ik bedacht het concept (samen met anderen) en was er negen jaar hoofdredacteur. Slecht ging het niet, een dik jaar geleden, maar de rek was er uit.

De hoogtijdagen van cut-up? Zonder twijfel 2006 en 2007. Vanuit Keulen en later vanuit Rotterdam reisde ik naar het knusse redactiekantoor op zolder bij het NPI in Amsterdam dat cut-up deelde met KindaMuzik (waar ik ook nog een aantal jaar de redactionele scepter heb gezwaaid, maar dat is langer geleden).

Stagiairs Maria Christina Fazecas en Karianne Hylkema introduceerden cut-up.video en experimenteerden er lustig op los. Aan vrijheid geen gebrek. Ook niet voor schrijvers, fotografen en radiomakers, overigens. De kantoorruimte verviel, nieuwe werd niet gevonden. En zo eindigden de beste jaren van cut-up.

Gisteren ontdekte ik toevallig de oude cut-up.video’s in wisselende kwaliteit op een externe harde schijf. Vanaf nu staan ze op vimeo. Eentje kun je hier bekijken, de overige via deze link.

Traditionele media en internet, ze willen elkaar maar niet begrijpen. ‘Webloggen leeft nog, maar de gloriejaren zijn voorbij’, meent de Volkskrant vandaag naar aanleiding van het bericht dat Dutch Bloggies ermee ophoudt. Stompzinnig? Veel te kort door de bocht? Getuigend van weinig kennis van de blogosphere? Alledrie. En dat maakt het alleen maar nóg schrijnender voor de krant.

Wat bloggen precies is? Dat legt Heleen van Lier in haar artikel niet uit. Dat is raar. In ieder geval is het kommer en kwel in blogland. Argument voor die stelling komt van Jeroen Mirck: ‘De interesse in bloggen is niet meer zo heel groot. Bij blogworkshops voor bedrijven komt bijna niemand meer opdagen.’ Ach so, bloggen is dus niet meer hip omdat bedrijven, of eigenlijk medewerkers van bedrijven, er niet meer in zijn geïnteresseerd.

Dat is in tegenspraak met de reden die Mirck, juryvoorzitter van Dutch Bloggies, geeft voor het stoppen van de blogprijs. Er zouden namelijk te veel professionele blogs zijn ontstaan en die verdienen eigenlijk geen prijs. De amateurbloggers zijn vertrokken naar sociale media zoals Twitter, Hyves en Facebook waar ook allerlei informatie met anderen kan worden gedeeld. En ja, dat is volgens Mirck eigenlijk ook bloggen.

Voor die amateurs is de prijs er dus niet. Ook professionele blogs komen niet in aanmerking. En tja, dan blijft er niet veel over, concludeert Mirck. Dát zegt meer over Mirck dan over de werkelijke blogosphere, die overigens al jaren kritiek uit op Dutch Bloggies. Die zouden te incrowd zijn, te elitair en te veel van zichzelf vervuld. Een mening die ik deel. De afgelopen tijd kwamen er alleen al drie blogs in mijn interessegebied bij die ik dagelijks volg: Recensiekoning, De Optimist en Hard//Hoofd. Een stuk of vijf nieuwe bekijk ik regelmatig. Blogs die gemaakt worden door enthousiaste creatieven die veel energie, bloed, zweet en tranen in hun werk steken. Mirck en consorten begrijpen het blogmomentum gewoon niet meer.

Of is dat momentum nu verplaatst naar sociale media? Tja, dat is een oninteressante discussie, want totaal onvergelijkbare media en andere doelgroep. Het maakt maar weer eens duidelijk dat zelfverklaarde nieuwe mediagoeroe’s nog steeds denken in oude definities, die van massamedia. Een blog met tweehonderd vaste en trouwe bezoekers kan net zo relevant zijn als, eh, een Facebook-account met een paar duizend volgers. In het tijdperk van nieuwe media draait het immers niet om massa, maar om de kracht van het netwerk.

Goed, dat Mirck dat niet begrijpt is hem vergeven. Heleen van Lier, journaliste nieuwe media bij de Volkskrant, moet echter beter weten. Het immers haar taak verder te kijken dan de oppervlakte. Daar is ze immers journaliste voor. Doet ze niet. Slaafs schrijft ze de woorden van Mirck over, definieert ze nieuwe media als massamedia (‘de blogger wijkt uit naar Twitter’, alsof het óf óf is) en noemt ze twee kanshebbers voor de laatste blog-oscar der lage landen, ‘de blogger van het decennium’, om jeuk van te krijgen. Tonie van Ringelestijn en Merel Roze zijn onbetwist belangrijk geweest voor het Nederlandse bloglandschap. Maar wat doen Nalden en Bert Brussen in dat rijtje? Ze zitten bij De Wereld Draait Door en overschreeuwen zichzelf op het web, dat is voor Van Lier genoeg motivatie. Tja.

‘De blogger wijkt uit naar twitter’ laat vooral zien dat de Volkskrant niets begrijpt van nieuwe media. Al doet de krant er alles aan om het tegendeel te bewijzen. Die oppervlakkige, populistische toon en inhoud van het artikel representeren de donkere kant van het internet: wie maar hard genoeg schreeuwt, krijgt uiteindelijk gelijk. Met de Volkskrant komt het niet meer goed.

‘De blogger wijkt uit naar twitter’ is eveneens te lezen op de website van De Volkskrant.

En daar zijn ze weer: Bas Heijne en Zygmunt Bauman. Natuurlijk, het begrip vloeibare identiteit van socioloog Bauman verklaart waarom mensen zich in een geglobaliseerde maatschappij niet op hun plek voelen. Maar dat weet de VPRO-kijker nu onderhand wel. Bauman komt immers elk jaar wel een keer langs. Er zijn interessantere gezichtspunten om de Nederlandse problematiek van Randstad versus de grensregio’s te duiden. En tja, Heijne diskwalificeert zich door enkel te praten in algemeenheden en standaard sociologische begrippen. Logisch. Hij is geen socioloog. En hij woont in de Randstad. Iets zinnigs over grensregio’s zegt hij niet.

Goed, teleurstellende eerste aflevering dus van Nederland Op De Tekentafel, een onderzoek naar de toekomst van onze grensregio’s. De combinatie matige theoretische onderbouwing – die ook nog eens niet relevant is – en typisch tegenover elkaar zetten van stad en platteland doet geen recht aan de complexiteit van het vraagstuk. Gemiste kans. En zonde. Waar het fout is gegaan? Het lijkt erop dat Tegenlicht vooral vanuit de eigen positie, de Randstad dus, heeft gedacht. En daar zit nu juist niet de kennis die nodig is om een écht interessante kijk te geven op de problematiek. Tegenlicht heeft nog drie afleveringen om aan te tonen dat Nederland Op De Tekentafel iets substantieels toevoegt. Ik hoop dat het programma daarin slaagt.

Kijk hier de eerste aflevering. Meer info bij Tegenlicht.