theoploeg.net.

Douglas Rushkoff gelooft niet in machines, wel in mensen. In het interview dat ik met hem had  toonde hij zich een grenzeloos optimist.

Mijn gesprek met hem is nu te lezen in Gonzo (circus) #102. Uiteraard als onderdeel van de reeks Radicale Vrijheid. Mét wederom geweldige illustraties van Yorick Bergsma. Hieronder een kort voorproefje.

<<

Moldavië? Iran? Tunesië? Twitterrevoluties. En voeg Egypte maar vast toe. ‘The freedom to connect is a tool of liberation – and it’s powerful’, benadrukt Roger Cohen in The New York Times van 27 januari 2011. In de Verenigde Staten worden sociale media door de traditionele media geprezen voor de rol die ze spelen in recente volksopstanden en protesten. Hillary Clinton, minister van Buitenlandse Zaken onder Barack Obama, doet daar een flinke schep bovenop. Volgens haar kan de wereld zich via blogs, Facebook, YouTube en Google een weg naar democratie en vrijheid banen. Om er aan toe te voegen dat het voor de Verenigde Staten prioriteit heeft om ‘the power of connection technologies”’te versterken, “and apply them to our diplomatic goals”. Nog een stapje verder gaat Mark Pfeife, voormalig adviseur nationale veiligheid van de Verenigde Staten. Hij geeft Twitter vast de Nobel Prijs voor de Vrede voor de rol die het medium speelde tijdens de Iraanse protesten in 2009. New York Times-journalist Robert Cohen valt hen bij in zijn opiniestuk ‘Revolution Arab Geeks’. Hij was er bij, daar in Tunesië en ja, Facebook gaf jonge demonstranten de macht om zich te verenigen. YouTube bood ze de mogelijkheid om direct en onverbloemd te laten zien wat er gebeurde op de straten en de pleinen. Ook belangrijk: ze toonden de rol die het westen heeft gespeeld in het in het zadel heisen en houden van dictators. En dat pikt de jonge, niet-ideologische, generatie niet. Of Clinton daar ook zo blij mee is? Inmiddels groeit het commentaar op de lofzang op de rol die sociale netwerken spelen bij volksopstanden.

In het toonaangevende vakblad Foreign Policy veegt Golnaz Esfandiari de vloer aan met de vermeende rol van Twitter bij de Iraanse protesten. Er werd immers vooral getweet door buitenlanders in het buitenland. Ook werd Twitter effectief ingezet door de regering zelf om verdeeldheid te zaaien onder de protesteerders. De revolutie wordt niet getweet, beweert auteur Malcolm Gladwell, bekend van boeken als The Tipping Point (2002) en Blink (2005), in The New Yorker. Activisme, de wil om de bestaande situatie te veranderen, is gebaad bij een sterke sociale relaties. In zijn artikel haalt hij er allerlei voorbeelden uit het verleden bij – van de eerste Afro-Amerikaanse protesten tot de de val van de Berlijnse muur en vrijheidsstrijders in Afghanistan. Sociale media bieden juist zwakke relaties. Natuurlijk, ook die relaties bezitten kracht, maar de investering die nodig is om onderdeel te zijn van het netwerk is verwaarloosbaar. Het klikken op de ‘vind ik leuk’-knop op de Facebook-pagina van 3FM Serieus Request is een makkie. Actief deelgenoot worden van de protesten tegen de overheid niet. En daarin zit ‘m juist het verschil, betoogt Gladwell. Komt nog eens bij dat internet net zo goed bruikbaar is om mensen te onderdrukken als om democratie en vrijheid te brengen.

Althans, dat beweert Evgeny Morozov in zijn recent verschenen boek The Net Delusion: How Not To Liberate The World. Morozov is jong, 26 pas, en oorspronkelijk afkomstig uit Wit-Rusland. Hij heeft zich in de Verenigde Staten, z’n nieuwe thuisland, inmiddels opgewerkt tot de nachtmerrie van alle nieuwe media-optimisten. Met succes. De waslijst van (voormalige) werkgevers is imposant, al stelt zijn boek iets teleur. Te zwartgallig. Of, zoals Britse krant The Guardian opmerkt: hij is net zo pessimistisch over de zegeningen van nieuwe media als over mensen zelf. Toch snijdt zijn kritiek op cyber- en techno-utopieën hout. Het internet kan een Trojaans paard zijn dat vrijheid van binnenuit bestrijdt. Door die kant van nieuwe media te ontkennen, wordt ze er alleen maar gevaarlijker op. En tja, op zo’n boodschap zit de gemiddelde mediamaker en -consument niet wachten. Ook Hillary Clinton niet. Ooit was Douglas Rushkoff, geboren in 1961, zo’n cyber-utopist die Morozov in zijn boek te grazen neemt.

>>

Lees verder in Gonzo (circus) #102.