Natuurlijk, ik had het kunnen weten. Afgelopen zondag nam ik noodgedwongen de bus naar mijn ouders. Mijn fiets bleek weg, gestolen waarschijnlijk. De busrit had zo zijn voordelen. Ik ontmoette een handvol nieuwe stadsgenoten. Wachtend op de bus ontspon zich een discussie over politiek. Aanleiding? Een ex-drugsverslaafde die inmiddels op het rechte pad beland. God had hij nog niet gevonden. Wel Wilders. ‘Die man heeft gelijk’, declameerde hij, ‘die Marokkanen hier verzieken de boel.’

Pardon? Marokkanen? Heerlen? Tuurlijk, ook Heerlen kent z’n immigranten. Maar dat zijn er weinig en ze zorgen zelfden voor problemen. Maak daar maar vrijwel nooit van. Daar moest ik uiteraard op reageren. En zo ontstond een interessant gesprek. Geduldig legde ik uit dat de integratieproblematiek van Wilders toch echt een probleem is van de Randstad. Daar waren de overige leden van het gezelschap – twee meisjes, drie oudere dames en die ex-drugverslaafde dus – het snel mee eens. Maar toch. Dit land gaat kapot, nam een nette dame het woord. Er volgde een tirade over de erbarmelijke staat van de gezondheidszorg. Een van de meisjes, zelf werkzaam als verpleegkundige in een verzorgingstehuis, viel haar bij.

Het gesprek duurde maar een minuut of tien, hooguit vijftien. In de bus zochten we weer elk een eigen plekje. De onvrede bij het groepje stadgenoten bleek groot. Het ene na het andere verwijt naar de overheid, onze regering en ‘die gemeenteambtenaren’ rolde over de lippen. De thema’s? De erbarmelijke omstandigheden van de gezondheidszorg, het ontbreken van goed lokaal openbaar vervoer in de avonduren, de onveiligheid op straat (waar overigens niet meer over Marokkanen werd gesproken, maar over Polen en ander ‘Oostbloktuig’), de drugsoverlast en de vele nieuwbouwprojecten terwijl de leegstand in de regio enorm is. Over in ding waren de meisjes, dames en drugsverslaafde het roerend eens: de schuld lag bij die hoge heren in Den Haag. ‘Wij bestaan gewoon niet voor ze’, vatte de ex-drugverslaafde samen en nam een flinke teug van zijn goedkope bier.

Eerlijk gezegd stelde het gesprek me gerust. Deze mensen waren teleurgesteld in de politiek, in de bestuurders, in de overheid. Hadden het over echte, reële problemen. Goed nieuws dus voor de partijen die in 2006 verreweg de meeste stemmen kregen: Socialistische Partij (31.7%) en PvdA (23%). De kiezer in Heerlen, en regio Parkstad, besliste anders. De partijen die ook in de gemeenteraadsverkiezingen zegevierden en er voor zorgden dat ik naar de regio terugkeerde. Het culturele beleid van de afgelopen jaren zorgde voor een culturele lente. Tijdens het Zachte G-event dat ik vorig jaar presenteerde in De Nieuwe Nor in Heerlen was die lente te voelen. Er gebeurde iets, er was geloof in de regio, in het potentieel van de stad. Vanavond en komende vrijdag staat i_beta/festival op het programma. Laat de lente maar komen, dacht ik dus.

Mooi niet. In Parkstad is het grotendeels nog steeds winter. Maar ik, gezegend met een fikse naïviteit, had niets in de gaten. De Partij van de Vrijheid sleepte gemiddeld 30% van de stemmen in de wacht. Eenderde Parkstad’er stemde op de partij van Wilders. In Heerlen bleven SP en PvdA net onder de 20% steken. Dat betekent een dramatisch verlies voor SP. Één ding is duidelijk: PVV haalt de stemmen weg bij de socialisten. Een fikse afstraffing dus voor door hen gevoerde lokale beleid van de afgelopen jaren? Misschien. SP en PVV hebben nogal wat overeenkomst. Beide partijen komen op voor de gewone man en vrouw, voor Henk en Ingrid. Blijkbaar weet Wilders de sentimenten die bij hen leven goed te verwoorden. Parkstad is een arme regio. De bevolking is relatief oud, maakt veel gebruik van gezondheidszorg en is veelal laagopgeleid en heeft weinig toekomstperspectief. Daar profiteerde sinds de eeuwwisseling SP van. Nu is dat Wilders.

Mijn busgezelschap heeft waarschijnlijk ook PVV gestemd, al kwam zondag alleen de ex-drugverslaafde uit voor zijn sympathie voor de noord-Limburger. En ja, eigenlijk kan ik me dat ook wel voorstellen. In het NOS-debat dinsdagavond sprak alleen Wilders klare taal: die toestanden in verpleegtehuizen? Dat kan echt niet. Dat moét veranderen. Of dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren? Natuurlijk niet. Ook Wilders zal uiteindelijk buigen voor de regels van de markt. Van het grootkapitaal. Dat maakt zijn winst in Parkstad er alleen maar ironischer op. Ook hij zal, in het kielzog van SP, de gewone man en vrouw in de regio teleurstellen. Ze in de armen jagen van de socialisten.

Het enige waar ik me écht zorgen om maak? De eerste gemeenteraadsverkiezingen in Parkstad waar PVV aan deelneemt. Als die een afspiegeling zijn van de landelijke van gisteren? Kan ik mijn biezen weer pakken. Want dat betekent onherroepelijk het einde van de culturele lente in Heerlen. Misschien heeft Wilders zich dan landelijk al volstrekt ongeloofwaardig gemaakt. Laten we het hopen. Vrijheid is immers een groot goed.

Uitslagen regio Parkstad:
Heerlen
Brunssum
Landgraaf
Kerkrade
Onderbanken

Ja, ik weet: het is stil op m’n blog. Veel te stil. Wees gerust: dat is van tijdelijk aard. Verhuizing naar Heerlen, tropendrukte bij de Hogeschool van Amsterdam, organisatie van i_beta én het voorbereiden van Berichten Uit Eutropolis laten geen tijd meer om te schrijven. Komt goed.

Spannendste moment voor nu? Donderdagavond opent het i_beta/festival met een avond over copyright en remixcultuur. De dag erna staan in het teken van de creatieve industrie. Het meeste kijk ik uit naar de lezing van Joost Heijthuijsen over het bedrijfsmodel van het Tilburgse Incubate-festival. De andere sprekers zijn bekend. Althans, voor mij. En daarom stukken minder interessant. Dat geldt waarschijnlijk niet voor de gemiddelde bezoeker van i_beta. Heerlen is een vreemde stad. Wie door het centrum dwaalt proeft nergens creativiteit. Althans, niet meteen. Voor Gonzo (circus) schreef ik de afgelopen dagen een VELD_VER_SLAG over de regio. Die nieuwe cultuur is er wel, maar nog vooral niet direct zichtbaar.

In een recente publicatie van de Atlas Der Gemeenten wordt Heerlen aangehaald als het voorbeeld voor creatief stadsbeleid. ‘Een van de weinige bewezen effectieve manieren om met lokaal beleid de aantrekkingskracht van een stad te vergroten, en de lokale economie te stimuleren’, schrijft onderzoeker Gerard Marlet in zijn cahier Muziek in de stad – Het belang van podiumkunsten, musea en erfgoed voor de stad over de stad. Hij heeft gelijk, heb ik inmiddels ondervonden. Het broeit in de stad. Krimp zorgt er voor leegstand én interessante exposities en ondergrondse initiatieven. Belangrijker: er is een mentaliteitsverandering gaande. Creatieven kijken niet meer direct naar de Randstad, schamen zich niet meer voor de regio. Het Parkstad Heerlen Theater en cultuurcentrum Schunck* etaleren zich met een on-Heerlens elan.

De gemeente zelf laat het gebeuren en ondersteunt waar nodig. Dat op afstand blijven is cruciaal voor de ontwikkeling van nieuwe cultuur van onderop. Het begint er, kortom, op te lijken dat Heerlen zich met succes aan het ontworstelen is van de traumatische jaren na de sluiting van de mijnen. En dat is goed. Wat zeg ik, dat is noodzakelijk. i_beta staat symbool voor die ontwikkeling. Heerlen is ‘in beta’, in ontwikkeling. Is niet af, en zal dat waarschijnlijk ook  nooit meer zijn. Dat is niet erg. Die mentaliteit past bij deze tijd. Daarbij: ideeën zijn de nieuwe steenkool. Ideeën, creativiteit zijn in staat om Heerlen weer op de kaart te zetten. Als i_beta iets gaat laten zien is het dat.

tja, dat zie ik, dat zien mijn collega’s bij Zachte G en Social Beta, dat zien de creatieven die hun enthousiaste medewerking verlenen aan het festival. Of de gemiddelde ‘creatieve’ Heerlenaar dat al ziet? Goede vraag. Ik hoop van wel. We zullen het zien, komende donderdagavond en vrijdag. Tot dan!

www.ibeta.eu