DIE VERDOMDE JAREN NEGENTIG
by theo
Onder popjournalisten is het een constatering die je vaak terug hoort en -leest: de jaren negentig waren bedroevend als het op duidelijke popcultuur aankomt. Goede bands, dat zeker, maar te gefragmenteerd. Van alles wat, zeg maar.
Natuurlijk, daar zit iets in. Zeker vanaf het midden van de jaren negentig – als de economie stijl omhoog klimt – gaan de remmen los en ontstaan er meer genres dan op de vingers van twee handen te tellen zijn. Toch is er een duidelijke overeenkomst tussen die wirwar aan bands en artiesten. Tenminste dat idee heb ik altijd gehad. Het zeven deel van de geweldige BBC-serie Seven Ages Of Rock, dat tot voor kort op zaterdag uitgezonden werd op Nederland 3, bewijst mijn gelijk. In de aflevering staat britpop centraal en beslaat een tijdperk dat zich uitstrekt van eind jaren tachtig tot begin van deze eeuw. Zwaartepunt? Overduidelijk de jaren negentig.
Goed, britpop geeft slechts een glimp van een klein deel van de popcultuur van de jaren negentig weg. Ga maar na: de dancecultuur werd mainstream, harde metal kwam in de hitlijsten en indiepop werd de standaard. En toch weerspiegelt britpop het algehele gevoel perfect. Steekwoorden? Bravoure, eigengereidheid en trots. Of Blur, Oasis of Suede nou voor de camera wordt gehaald, de boodschap is steevast dezelfde: we waren het zat om op te kijken tegen de iconen van de pop, wat zij konden, kunnen wij ook en nog beter dan dat.
Voila, daar heb je dat typische jaren negentig gevoel. De popcultuur bulkte van vertrouwen en wilde bovenal vooruit. Dat heeft heel wat goede muziek opgeleverd en gezorgd voor subliem grafisch ontwerp en gewaagde tijdschriften. Vergelijken bij deze eeuw een overweldigend aanbod aan kwaliteitspopcultuur. Maar goed, daar zijn een groot aantal collegajournalisten het niet met me over eens.
Laat ik me tot slot beperken tot popmuziek en tien albums noemen die nog steeds tot de beste ooit gemaakt morgen worden gerekend. U mag in de commentaarsectie natuurlijk kritiek leveren/het lijstje aanvullen.
1. Underworld - Dubnobasswithmyheadman (1993)
2. Suede – Dog Man Star (1994)
3. Monster Magnet – Spin Of God (1992)
4. Gas – Zauberberg (1998)
5. Smashing Pumpkins – Gish (1991)
6. Primal Scream – Screamadelica (1991)
7. Beatnik Filmstars – Laidback & English (1994)
8. Trans Am – Surrender To The Night (1997)
9. Blumfeld – Ichmaschine (1992)
10. Photek – Modus Operandi (1997)
En, ohja, kijk ook even naar aflevering zeven van Seven Ages Of Rock. Briljante televisie zoals ze in Nederland niet meer wordt gemaakt.
Het gaat mij niet om bovenstaand lijstje van 10. Uiteraard kan ik daar m’n eigenlijstje naast zetten dat wellicht maar minimaal overlapt. En talloze anderen kunnen dat ongetwijfeld ook.
Interessanter is het vaststellen welke stroming of stromingen de pop/rock in de jaren ’90 hebben gekenmerkt.
Wat de Britpop betreft staat dat als een paal boven water, zeker wat betreft het meer commerciele segment van de pop (En uiteraard dat juist de BBC de Britpop graag op een voetstuk plaatst).
Maar meer in de marge – echter in de breedte zeer invloedrijk, wordt het decennium gekenmerkt door nog enkele andere stromingen of trends:
1 – de postrock. Theo noemt volkomen terecht Trans Am. Maar vooral Tortoise en later in de jaren negentig Godspeed You Black Emperor zijn ontzettend invloedrijk geweest – en dat duurt voort top op dedag van vandaag.
2 – de ‘lo-fi’. Altijd een wat ongeukkige benaming geweest, maar goed, het is het etiket waaronder Sebadoh, Guided by Voices, Smog, Palace Brothers/Bonnie ‘prince’ Billy, Cat Power en talloze anderen doorbraken die er nog steeds toe doen of die nog altijd invloedrijk zijn. En wat mij betreft is die Lo-fi ook weer een voorbode van de freefolk die dit decennium doorbrak.
3 – de laptop- en glitchmuziek! In de tweede helft van de jaren negentig werd de laptop bereikbaar voor de particuliere consument en zie je kunstenaars en musici direct met het apparaat aan de gang gaan. Enkele van de invloedrijkste albums voor de puur elektronische ‘luister’-muziek van de laatste vijfien jaar stammen uit de late jaren negentig, zoals Fennesz’ “Hotel Paral.lel” (1997) en de ‘blauwe’(1998), ‘rode’(1999) en ‘gele’ (2000) van Pole.
En dan kan kan ik het niet nalaten om nog 1 individu te noemen die heel erg z’n ztempel op de alternatieve muziekvan de jaren negentig heeft gedrukt (En wiens invloed aanzienlijk groter is dan z’n publieke bekendheid): Jom O’Rourke
Kan aardig meegaan in je stuk, maar zo’n vroeger-was-het-beter opmerking aan het slot, dat is zo zonde. Is namelijk onzin. Ik kan moeiteloos een lijstje maken met albums uit dit decennium die behoren tot het beste dat ooit gemaakt is. Maar ik zie dat je je tegen deze reactie al wapent, dus ergens diep van binnen weet je het zelf ook wel. :)