Zelden was het landschap voor de elektronische dansmuziek zo ontoegankelijk als nu. Stijlen, stromingen en artiesten buitelen over elkaar heen. De ene dj na de andere kroont zichzelf tot dancekeizer. De media zien eendagsvliegen aan voor belangrijker vernieuwers. Puristen schreeuwen om het hardst dat het eigen muzikale hokje ‘t beste is. Tja, probeer dan, als dancefestival, de vinger maar eens aan de pols te houden. 5 days off waagt een dappere poging.

Geen onverdienstelijke ook. Ga er maar aan staan: heb je aan het begin van het jaar eindelijk je programma rond, komen oudgedienden Laurent Garnier en Hell (Helmut Geier, vroeger bekend als DJ Hell) met fantastische albums op de proppen. Die hadden er dus óók moeten staan. Gemiste kans, dat zeker. Aan de andere kant mogen de flessen mousserende witte wijn koel worden gezet. Op woensdag kruipt The Field mét band op het podium van de Melkweg om de zomer officieel in te luiden. Zijn onlangs verschenen tweede album Yesterday And Today is óók een van de beste dancereleases van het jaar. Dat betekent zijdezachte melodieën en uitwaaierende synthpartijen waarop het prima schuifelen is. Mét een glas witte wijn in de hand. En Alex Willner – The Field dus – staat er mooi wel, daar op het podium van 5 days off. 

En zo schiet 5 days off dit jaar vaker in de roos en bevestigt daarmee zijn status als blauwdruk van de dancecultuur. Al zijn de scherpe randjes behoedzaam afgevijld. Erg? Nee hoor. Tijdens de eerste editie van de kleine broer van het Gentse 10 days off in 2001 lag de Amsterdamse dancecultuur op z’n gat. De stad had afscheid genomen van clubs en podia als Roxy, Graansilo, Vrieshuis Amerika en Mazzo. Van een clubcultuur was nauwelijks nog sprake, laat staan een gezonde. Die situatie is anno 2009 heel anders. Studio 80, Trouw, Sugar Factory, Club 8 en oudgediende OCII – om er maar een paar te noemen – staan tegenwoordig borg voor het zicht- en hoorbaar maken van spannende en vernieuwende dance. De scherpe randjes dus.

Dat geeft 5 days off de mogelijkheid om zich meer te richten op gevestigde namen. Soul- en breakbeatadept Jamie Lidell bijvoorbeeld, staat op de eerste dag in de nieuwe grote zaal van de Melkweg. Een dag later zet Simian Mobile Disco Paradiso op z’n kop. Op de zondagnacht, de laatste van het festival, mag Richie Hawtin zijn minimalevangelie prediken. Redelijk vers electropoptalent Santigold opent het festival, maar stond vorig jaar eigenlijk ook al in de planning. Als Santogold. Toen moest zij verstek laten gaan. Aan de frontlinie van de dance kiest 5 days off voor zekerheid. Geen Neil Landstrumm, Rob Sparx en Martyn. Dubstepproducers die zich niets gelegen laten liggen aan hokjes en dubstep vrijelijk mengen met andere popmuziek. Wel Skream en Benga, de kopstukken uit het genre. Altijd goed, natuurlijk. Op de technoavond is Rotterdammer Joris Voorn de belangrijkste naam. Een zekerheidje. Lokaal talent Tom Trago zorgt eerder op die avond voor de vernieuwing. Zijn mix van house, disco en techno is de moeite meer dan waard. 

Over disco en house gesproken: dat zijn de genres waarin momenteel de spannendste dingen gebeuren. Het tempo gaat er rap naar beneden – ligt gemiddeld al op 110 tot 120 bpm – en in steden als Berlijn, Keulen, Gent, Brussel en Oslo wordt daarop zonder problemen gedanst. Lastig voor ons Nederlanders, we zijn immers gewend aan een relatief hoog tempo. Daarop kun je nog goed verbloemen dat je eigenlijk geen tempo kan houden. Geen nood, The Field verzorgt een workshop waarin tijdens het rustig dansen ook nog eens genipt moet worden aan de koele witte wijn. Wordt niet gemakkelijk, al hoef je je enkel te laten leiden door de prachtige ambienthouse, schatplichtig aan pionier Gas, van de Zweed. Voor wie niet wil letten op danstechniek, biedt 5 days off een aantal fijne mogelijkheden. Op zaterdag mag er uitgelaten gesprongen en geschreeuwd worden op de electrorock/pop van Dr. Lektroluv, Waxdolls, Nid & Sancy en The Subs. Op vrijdag is gek doen verplicht bij De Jeugd van Tegenwoordig en Le Le. En voor wie er dan nog geen genoeg van heeft: zondag draait Daniel Haaksman baile funk van het universum. Daar is het uitstekend op kontschudden.

Weinig rafelranden dus dit jaar? Klopt. Maar erg is dat niet. 5 days off biedt een dwarsdoorsnede van de hedendaagse dancecultuur. Voor elk wat wils dus. Ook voor de echte danceconnaisseur. Al is het even zoeken. 

Deze voorbeschouwing zou eigenlijk verschijnen in het door Glamcult gemaakte programmaboekje van 5 days off.

Jammer. Een normaal afscheid bij Glamcult is me niet gegund. Het artikel dat ik schreef naar aanleiding van 5DaysOff wordt niet geplaatst. Reden? Te kritisch. 

Dat verdient uitleg. Glamcult maakt sinds twee jaar een soort programmaboekje dat tijdens het vijfdaagse dancefestival gratis ter beschikking wordt gesteld. Ontzettend leuk, zo’n boekje maken. Zeker omdat Glamcult een duidelijk smoel heeft als het om dance gaat. Het tijdschrift zit dicht op de nieuwe ontwikkelingen in het genre en bericht daar uitvoerig over. Dat komt niet in de laatste plaats door mijn inbreng. Als popjournalist met de specialisatie elektronische dansmuziek weet ik wat er speelt. 

Daar zijn 5DaysOff en ik het overigens niet over eens. Vorig jaar weigerde de organisatie een column van me over de programmering van het festival te plaatsen in het door Glamcult opgestelde boekje. Ik geef toe: die was inderdaad behoorlijk kritisch. Daarom schreef ik een nieuwe die uiteindelijk wel werd geplaatst. Daar had ik alle begrip voor. Ja, Glamcult stelde het boekje samen en was verantwoordelijk voor de inhoud ervan. Toch trad 5DaysOff op als sponsor en distributeur. Dat schept verplichtingen. Niets aan de hand. Zo werkt de wereld van de commerciëlere journalistiek nu eenmaal. 

Dat het ook dit jaar fout zou lopen had ik niet verwacht. De eerste versie van mijn artikel over de programmering van 5DaysOff werd door de inmiddels oplettende Glamcultredactie al retour gezonden. ‘Wij vinden ‘m niet te kritisch maar daar denkt 5DaysOff vast anders over’, was de boodschap. Geen probleem. Ik ben nu eenmaal een kritisch journalist. Een paar duwtjes in de goede richting is onontbeerlijk als om relatief neutrale beschouwingen wordt gevraagd. 

Met de tweede versie heb ik mezelf overtroffen. Ook ik bleek in staat om een relatief neutrale beschouwing te schrijven over een dancefestival. Althans, dat vond ik zelf. En de redactie van glamcult. Iedereen tevreden. Niet, dus. 5DaysOff kon zich niet in de inhoud vinden. En dus wordt het stuk waar ik flink op heb gezwoegd niet geplaatst. Reden? Te kritisch. Tja, dat valt in mijn ogen dus wel mee. Ja, ik plaatst 5DaysOff gezien het programma van deze editie onder de gearriveerde dancefestival. In plaats van de rafelranden van de dance te verkennen, kiest 5DaysOff ervoor om een inhoudelijk best sterke staalkaart van de alternatieve dance te bieden. Geen verrassingen, geen echt nieuwe namen, maar wel aardig wat kwaliteit. 

Klinkt niet verkeerd. Toch? Vond 5DaysOff dus wel. Helaas heb ik het artikel – hoe ironisch – niet meer in bezit. Ik schreef het net na de crash van mijn MacBook Pro op een andere computer en heb geen kopie bewaard. Alsof de duivel ermee speelt. Geen laatste publicatie in Glamcult, dus. Geen publicatie van het artikel elders. Jammer.

Niet nu pas hoor, maar nog geen tijd gevonden om mijn blog bij te houden. Net, op het toilet, dacht ik aan het concept achter Eutropolis. Daar bewaar ik tegenwoordig mijn collectie Brights en slingeren een paar Adbusters rond. Die laatste geven inspiratie.

Revolutie. Dat is het onderwerp van de Adbusters die ik in handen kreeg. Interessant, zeker omdat mijn studenten onlangs een betoog moesten schrijven over de al dan niet op stapel staande vierde mediarevolutie. Over revoluties doen veel onzinverhalen de ronde. Een deel daarvan wordt de wereld in geholpen door professoren en futurologen. Ach, ze moeten toch wat in een samenleving zonder verleden en toekomst.

Goed, in die Adbusters staat een verhaal over de betogingen in mei 1968 in Parijs. Niet zomaar betogingen. De studenten waren duidelijk geïnspireerd – meer nog dan door communisme of existentialisme – door de situationalisten. Belangrijk, meent de auteur van het stuk. Ze geloven immers ergens in en dat geeft ze kracht. En passie. Tja, de heilige drie-eenheid van verandering: geloof, kracht, passie.

Juist dat geloof, de basis van bewuste verandering (en dan bedoel ik niet de holle retoriek van Obama), is tegenwoordig niet meer aanwezig, mijmert de auteur. Dat klopt niet helemaal. Ja, we leven in een nihilistische wereld waarin iedereen op zoek is naar zingeving, naar elementen om de eigen ik te reconstrueren, het beeld dat anderen zien constant te vernieuwen. De zoektocht naar goedkope thrills, noemde Jeremy Greenspan van Junior Boys dat onlangs nog in een interview. 

In die wereld is het niet normaal om te dromen. Laat staan het maken van plannen om een complete wereldstad uit de grond te stampen midden in het Braziliaanse binnenland of op een wereldexpositie als multinational een avantgardistisch paviljoen te bouwen dat geldt als futuristisch manifest.

Zijn we opgeslokt door het postmoderisme? Door dat wat Marcuse zo fijn typeert als repressieve ontsublimatie? Het heeft er alle schijn van. Maar er is hoop – misschien wel de vierde pijler van verandering. Hier en daar zijn mensen onafhankelijk van elkaar bezig met het realiseren van kleine dromen. Dromen die in een groter verband futuristische potentie hebben. Zij staan tegenover de massa – of de zwerm, zo je wilt – die enkel denkt in het nu. die het verleden gebruikt als sampledoos om het nu aangenamer te maken. Die de toekomst het liefst buiten de deur houdt, omdat het leven in het nu al lastig genoeg is. 

Wat rest is die groep te mobiliseren en zowel vooruit als achteruit te kijken. Achteruit naar die inspirerende jaren vijftig, waarin avantgarde gemeengoed leek te worden in de samenleving en jaren zestig, waarin het volk de avantgarde voor even omarmde. Om daarna de blik te richten naar de toekomst. Klinkt als retrofuturisme? Verrek! Wie doet er mee? Hieronder de ultieme soundtrack.